تراکتور یکی از قدیمیترین ماشینهای مولد نیروست که در کارهای کشاورزی به کار گرفته شده است. روز به روز، ساختمان این خودرو تکمیلتر میشود. قدرت کار تمام تراکتورها با هم برابر نیست. امروزه متناسب با هر کاری، تراکتور ویژه آن ساخته شده است. تراکتور از متداولترین ماشینهای کشاورزی است. در تمام نقاط دنیا کم و بیش از این خودرو استفاده میشود.
اصول ساختمان تراکتور مانند سایر خودروهاست. با این تفاوت که در ساختمان آن از وسایل ظریف و زینتی کمتر استفاده شده است و تا آنجایی که امکان داشته از ظرافت آن کم کرده و بر قدرت و استحکام قسمتهای مختلف آن افزودهاند.
از تراکتور در بسیاری از کارهای کشاورزی مانند: شخم زدن، درو کردن، دندانه زدن، تسطیح، بذر افشانی، نرم کردن خاک، سم پاشی، بار کشی و ... استفاده میشود.
ریشه لغوی واژه تراکتور یک کلمه خارجی است. و معنی آن «کشنده» میباشد. این واژه اسم فاعل ساخته شده از واژه( (Tratioxبه معنی کشش است . دیدکلی این کلمه به ماشینهایی اطلاق میشود که جهت کشیدن یک بار یا یک وسیله بکار میروند. در واقع تراکتور وسیله ایست که برای تامین قدرت مورد نیاز جهت کشیدن وسایل و تجهیزات مورد استفاده قرار میگیرد. شاید اکثریت مردم با شنیدن کلمه تراکتور ذهنشان به کشاورزی و کاربرد این وسیله در کشاورزی معطوف گردد، لیکن لازم است بدانیم که تراکتورها دارای انواع گوناگونی میباشند. مثلا تراکتورهایی با عنوان تراکتورهای صنعتی و یا راهسازی نیز وجود دارند.
تاریخچه پیدایش و سیر تکاملی • پیدایش ماشینهای کشش (تراکتورها) به شکل امروزی در حدود 100 سال قبل آغاز شد. نمونههای اولیه تراکتورها برای استفاده در مزارع و به منظور کشیدن وسایل کشاورزی مثل گاو آهن مورد استفاده قرار می گرفتند. • در این انواع اولیه برای تامین کردن توان مورد نیاز تراکتور از یک موتور بخار استفاده میشد. این موتور بخار برای آنکه کار کند به مقادیر زیادی آب و ذغال سنگ نیاز داشت. بنابراین این تراکتورهای اولیه بسیار بزرگ بودند و نیاز به مراقبت و نگهداری زیادی داشتند بطوری که گاهی برای به حرکت درآوردن و استفاده از یک تراکتور ، موتور بخار به 15 نفر کارگر نیاز بود. این مدلهای اولیه تراکتور دارای چرخهای بسیار بزرگ فلزی بودند که میتوانستند وزن بسیار زیاد تراکتور را تحمل نمایند. البته فلزی بودن چرخهای تراکتور باعث کاهش سرعت ماشین میشد. بنابراین در نمونههای بعدی و مدرنتر از چرخهای لاستیکی استفاده شده است.
• سیر تکاملی تراکتورها با اختراع موتورهای درون سوز روند سریعتری را پیدا کرد و البته در کنار این اختراع که باعث اضافه شدن توان تراکتورها شد ، متعلقات و مکانیسم های پیچیدهای نیز مختص تراکتورها طراحی و استفاده شده است ، که نتیجه آن ساخت تراکتورهای بسیار مدرن و همه کاره در حال حاضر است.
ساختمان تراکتور تراکتورهای امروزی همگی به موتورهای درون سوز که از سوخت های فسیلی (بنزین ، گازوئیل ، گاز مایع) استفاده میکنند. مجهز هستند. موتورهای این تراکتورها برای تولید توان از سوزاندن این سوختها استفاده می کنند. این ماشینها (تراکتورها) دارای یک سری سیستم های مجزا ولی متصل به همدیگر میباشند که باعث میشوند انرژی ذخیره شده در سوختهای فسیلی به انرژی مفیدی که کار انجام میدهد، تبدیل شوند. این سیستم ها عبارتند از
• سیستم تبدیل انرژی سوخت به انرژی جنبشی (موتور)
• سیستم انتقال نیرو
• سیستم هیدرولیکی
• سیستم الکتریکی
• سیستم کنترل بار (کنترل کشش)
• سیستم فرمانگیری
• سیستم تواندهی
اندازه تراکتورها تراکتورهای کشاورزی دارای انواع گوناگونی میباشند. اندازه آنها از تراکتورهای دوچرخ کوچک گرفته که دارای 10 اسب بخار قدرت میباشند. تا تراکتورهای بزرگ کمرشکن 8 چرخ که دارای بیش از 500 اسب بخار قدرت میباشند ، تغییر میکند. این گوناگونی و تنوع زیاد تراکتورها به خاطر گوناگونی و تنوع زیاد کارهایی است که به کمک این وسیله انجام می پذیرد. بر این اساس تراکتورها را بر مبنای نحوه کاربرد طبقه بندی میکنند. در ادامه طبقه بندی تراکتورها را ذکر میکنیم.
• تراکتورهای همه کاره (معمولی) • تراکتورهای چرخ زنجیری • تراکتورهای شاسی بلند • تراکتورهای باغبانی • تراکتورهای چمن زنی • تراکتورهای حمل تنه درخت از جنگل • تراکتورهای بارکن یا بیل مکانیکی • تراکتورهای دستی (تیلر) • انواع تراکتورهای چهار چرخ محرک
کاربردهای تراکتور برای بکارگیری و استفاده نیروی ایجاد شده توسط تراکتور یک سری پیش بینیها در نحوه ساخت این وسیله انجام شده است. مثلا در پشت این وسیله جاهایی تعبیه شده است که بتوان وسایل مربوط به کشاورزی مثل گاو آهن یا دیسک را به آنجا متصل کرد و کشید. از تراکتورها برای کارهای دیگر نظیر حمل و نقل نیز استفاده میشود. حتی اگر هیچ باری هم به تراکتور متصل نباشد، حداقل این وسیله میتواند خود راننده را جابجا کند. کاربردهای تراکتور را می توان بصورت زیر بر شمرد.
• وسیله کشنده: ادواتی مثل گاو آهن ها ، دیسک های سنگین و غیره به مالبند تراکتور قلاب شده و بوسیله آن کشیده می شوند.
• تامین کننده حرکت دورانی: برخی از ماشینهایی که به تراکتور وصل می شوند خود دارای قسمتهای متحرک داخلی هستند که برای تامین نیروی مورد نیاز آنها به تراکتور متکی میباشند. مثل: کمباین های کششی ، دروگرها و چاپرها.
• راه اندازی ماشینهای ثابت: گاهی برای تامین توان مورد نیاز ماشینهای ثابت از قبیل آسیابها ، پمپهای آبیاری ، ژنراتورهای برق ، خرمنکوبها و غیره از تراکتور استفاده می شود.
• استفاده به عنوان بیل مکانیکی یا جرثقیل: چنانچه تجهیزات لازم به یک تراکتور اضافه شود، میتواند به عنوان بیل مکانیکی یا جرثقیل از آن استفاده شود. نقش تراکتور در زندگی ما با توجه به توضیحات مذکور و گستردگی دامنه فعالیت تراکتورها کمیت و گستردگی کاربرد و تاثیر آنها بر زندگی بشر قابل تصور است. بگونهای که میتوان گفت چنانچه از این وسیله استفاده نشود تعداد بسیار زیادی از مردم کره زمین به علت نداشتن غذا جان خواهند سپرد.
ماشينهاي باغباني و فضاي سبز نيز همانند ماشينهاي كشاورزي ، تراكتور ، ماشينهاي خاك ورزي ، كاشت ، داشت و برداشت را در بر مي گيرد . ادوات نگهداري چمن ، مقوله اي مختص فضاي سبز است و گلخانهها از زمينه هايي است كه معمولا جزو مزرعه محسوب نمي شوند . تراكتورهاي باغباني: اين ماشينها جز از نظر جثه كوچك تر ، توان نسبي كمتر و فرمان گيري بيشتر ، كاملا مشابه انواع مزرعه اي آنها هستند . تراكتورهاي دو چرخ معروف به تيلر ، چهار چرخ گلخانه اي و باغي با توانهاي معمولا از kw 30-5/2 در باغباني متداولترند . تراكتورهاي چهار چرخ ممكن است تك ديفرانسيل ، دو ديفرانسيل ، معمولي يا كمر شكن باشند . اكثرا داراي محور تواندهي ، سيستمهاي هيدروليكي اتصال سه نقطه ، خروجي هيدروليكي ، مالبند ثابت و بعضا فرمان هيدروليكي ، ترمزهاي مستقل ، قفل ديفرانسيل و اطاق بوده ، موتور آنها آب خنك ، هوا خنك ، ديزلي يا بنزيني هستند . همانند تراكتورهاي مزرعه ، كاربردهاي متفاوتي را مي توان از اين تراكتورها انتظار داشت.
ماشينهاي خاك ورزي:
براي آماده سازي خاك و بستر گياه به كار مي روند . از انواع مختلف ماشينهاي خاك ورزي اوليه و ثانويه در باغباني ، چمنزارها و مراتع نيز بهره گرفته مي شود . انواع ماشينهاي خاك ورزي اوليه و ثانويه مورد استفاده در باغباني عبارتند از : گاو آهنهاي برگرداندار يكطرفه ، دو طرفه ، يك خيش ، چند خيش ، ساده ، شكافدار ، سوار ، نيمه سوار ، دنباله بند . _گاو آهن قلمي ( چيزل ) . _ زير شكن ( ساب سويلر ) . _ كولتيواتورهاي مزرعه اي . _ غلتك
ماشينهاي كاشت: اين وسايل پس از آماده سازي خاك و در خزانهها ، محوطه باغ و يا گلخانهها مورد استفاده قرار ميگيرند . . ماشينهاي در آوردن نهال از خزانه و كاشت بذر در گلدانهاي كاغذي از انواع مخصوص باغباني و فضاي سبز هستند . ساير ماشينها را مي توان به شرح زير فهرست نمود : _ بذر افشان . _ خطي كار . _ رديف كار _ غده كار _ پلاستيك كش _ نشاء كار ماشينهاي داشت: براي تيمارگاه از مرحله پس از كاشت تا برداشت مورد استفاده قرار مي گيرند . بعضي از عمليات داشت در كشاورزي شامل آبياري ، وجين ، سمپاشي و پخش كود سرك در باغباني نيز وجود دارند ولي عمليات خاص ديگري چون دودزايي در باغ و مترسك در باغباني بيشتر رايج هستند . ماشينهاي برداشت: مي توان گفت كه آخرين مرحله عمليات در محوطه كشت و كار است . بر حسب اينكه چه قسمتي از گياه يعني ريشه ، ساقه ، برگ يا ميوه مورد نياز باشد ، ماشينهاي مخصوصي براي آنها ساخته شده اند . محصول چمن و علف گرچه ممكن است كاربردي نداشته باشد ، ولي درو اين مواد نيز جزو برداشت محسوب مي شود .
منبع: مجله کشاورزی آنلاین . نویسنده:مهندس ظروفی .
|
