بيدمشك شماره دو:

بيدمشك شماره دو:

 

بيدمشك با نام علمي Salix aegyptiaca درختچه يا درختي بومي كشور ايران است و در جنگل هاي جلگه اي شمال از دره چهل چاي مينودشت در شرق گرگان تا حاجي امير اردبيل و ارسباران و همچنين در نواحي نيمه خشك اصفهان، شيراز، كرمان و ارتفاعات جنوبي البرز مانند توچال ديده مي شود.

 

ارتفاع بيدمشك تا 8 متر مي رسد و در زير پوست و بر روي چوب اين درخت برجستگي هاي تيزي وجود دارد. شاخه هاي فرعي يكساله آن قطري در حدود 8/1 تا 7/2 ميليمتر دارند و داراي پوست خاكستري كبود، صاف يا كمي شياردار هستند.

 

برگ هاي بيدمشك كم و بيش در پايه هاي نر و ماده متفاوت است و ابعاد آن بين 5 تا 15 سانتيمتر طول و 5/2 تا 5/5 سانتيمتر عرض در نوسان است. روي برگ سبز تيره و پشت آن كركدار و روشن است. برگ هاي درختان ماده معمولا بيضي شكل و پهن تر از برگ درختان نر است.

بيدمشك طبعي گرم دارد و داراي اثراتي نظير مقوي قلب و اعصاب، مقوي معده، آرام بخش، مسكن سر درد و دردهاي عضلاني، ضدميگرن، مقوي عمومي بدن، تب بر قوي و عرق آور است.

 

براي افزايش اشتها، بي خوابي، رفع سنگ و ورم كيسه صفرا و درمان دردهاي مفاصل و رماتيسم مي توان از عرق بيدمشك استفاده كرد.

بيدمشك شماره دو:

بيدمشك شماره دو:

 

بيدمشك با نام علمي Salix aegyptiaca درختچه يا درختي بومي كشور ايران است و در جنگل هاي جلگه اي شمال از دره چهل چاي مينودشت در شرق گرگان تا حاجي امير اردبيل و ارسباران و همچنين در نواحي نيمه خشك اصفهان، شيراز، كرمان و ارتفاعات جنوبي البرز مانند توچال ديده مي شود.

 

ارتفاع بيدمشك تا 8 متر مي رسد و در زير پوست و بر روي چوب اين درخت برجستگي هاي تيزي وجود دارد. شاخه هاي فرعي يكساله آن قطري در حدود 8/1 تا 7/2 ميليمتر دارند و داراي پوست خاكستري كبود، صاف يا كمي شياردار هستند.

 

برگ هاي بيدمشك كم و بيش در پايه هاي نر و ماده متفاوت است و ابعاد آن بين 5 تا 15 سانتيمتر طول و 5/2 تا 5/5 سانتيمتر عرض در نوسان است. روي برگ سبز تيره و پشت آن كركدار و روشن است. برگ هاي درختان ماده معمولا بيضي شكل و پهن تر از برگ درختان نر است.

بيدمشك طبعي گرم دارد و داراي اثراتي نظير مقوي قلب و اعصاب، مقوي معده، آرام بخش، مسكن سر درد و دردهاي عضلاني، ضدميگرن، مقوي عمومي بدن، تب بر قوي و عرق آور است.

 

براي افزايش اشتها، بي خوابي، رفع سنگ و ورم كيسه صفرا و درمان دردهاي مفاصل و رماتيسم مي توان از عرق بيدمشك استفاده كرد.

كلم بروكسل Brussels sprouts:

كلم بروكسل Brussels sprouts:

 

كلم بروكسل گياهي كند رشد و از خانواده كلم ها مي باشد . در فصل مناسب در بيشتر نقاط دنيا قابل كشت است . اين گياه در مناطقي كه داراي هواي ملايم است و يا در مناطقي كه برف سنگين مي بارد , زمستان گذراني مي كند .

گره هاي كلم بروكسل كه سرهاي كوچكي شبيه كلم برگ هستند در محور برگها و بن ساقه ها توليد مي شوند . اين سرها كه قطر آنها به 3 تا 5 سانتيمتر مي رسد و كاملاَ شبيه يك كلم برگ است , بخش خوردني گياه مي باشد. كلم بروكسل در هواي خنك و حتي در هواي كمي يخبندان رشد مي كند . اين گياه به زماني طولاني براي رشد احتياج دارد . در مناطقي كه گرما شديد است , كشت پائيزه موفقيت آميزتر است . كشت هاي آخر بهار تا اوايل تابستان مثمر ثمر است , مشروط بر اينكه فصل پائيز با خنكي شروع شود .

 

واريته هاي توصيه شده :

1- bubbles ( بابلز) : زمان مورد نياز از كاشت تا برداشت 82 روز مي باشد . اين واريته سازگار در برابر گرما و مقاوم در برابر زنگ است .

2- Jadecross ( جيد كراس) : كاشت تا برداشت 90 روز , مقاوم در برابر زردي .

3- Jadecross E ( جيد كراس –اي): كاشت تا برداشت 90 روز , محصول آن درشت و ساده در برداشت .

4- Oliver (اليور) : كاشت تا برداشت 85 روز , زودرس با ظاهري قشنگ و در چيدن آسان .

5- PrinceMarrel (پرنس مارول) :كاشت تا برداشت 90 روز , سفت و بسته با طعم شيرين .

6- Royal Marel (رويال مارول ) : كاشت تا برداشت 85 روز , سازگار در برابر پوسيدگي بن و سوختن سر شاخه ها . پر محصول با ميوه هاي سفت و سربسته .

7- Valiant (والي ينت ) : كاشت تا برداشت 90 روز- نرم و ظريف با ميوه هاي يكدست .

8- Long Island Improres ( لانگ آيلندايم پروو) : كاشت تا برداشت 90 روز – متغير – يكدست .

9- Rubine (رابين ) : كاشت تا برداشت 105 روز , تنه گياه و محصول آن قرمز رنگ هستند .كم محصول و دير رس.

 

زمان كاشت :

زمان كاشت يذر 4 تا 5 هفته قبل از نشا مي باشد . نشا و انتقال نهالهاي جوان 90 تا 100 روز قبل از يخبندان انجام مي شود . ( در اوايل تا اواسط تابستان ) .براي برداشت تابستانه از يك واريته زودرس و مقاوم به گرما استفاده كنيد و نهالهاي جوان را در اول فصل بهار انتقال دهيد . هواي بسيار گرم و هواي خشك در زمان رسيدن گره هاي كلم بروكسل , باعث تلخي آنها مي شوند . توليد پائيزه مقرون به صرفه ترو عملي ترين زمان در بيشتر مناطق مي باشد .

 

فاصله و عمق كاشت :

فاصله هر بوته با هم در يك رديف 60 تا 90 سانتيمتر يا فضاي چهار طرف هر بوته 60 سانتي متر توصيه شده است . عمق كاشت بذرها 3 تا 4 سانتيمتر مي باشد . وقتي بلندي بوته ها به اندازه 7 سانتيمتر رسيدند , مي توان آنها را جابجا كرده در بستر اصلي كشت كنيد .

 

داشت :

كلم بروكسل مانند گياهان هم خانواده خود از جمله براكلي كشت مي شود . كود سرك ازت را زماني كه طول بوته ها به 30 سانتي متر رسيدند بدهيد . بعد از دادن كود سرك بلافاصله آبياري كنيد . در گرماي تابستان چنانچه خاك محل كاشت كلم بروكسل رطوبت كافي نداشته باشد , رشد گياه متوقف مي شود . در اين مرحله از رشد كنترل آفات مهم است . در اطراف گياه چيزي كاشته نشود . كشاورزان حرفه اي معتقدند كه براي توليد بيشتر 6 تا 8 برگ پائين بوته ها در هنگامي كه گره هاي كلم در حال رشد هستند بهتر است چيده شوند . اين كار باعث قوي شدن قسمت بالاي گياه و در نتيجه پر محصولي گياه مي شود . همچنين عقيده دارند كه سه هفته قبل از برداشت قسمت بالاي گياه از تنه جدا گردد . اين كار هم باعث قوي شدن گياه و هم پر تعداد شدن سرها مي شود .

 

برداشت :

گره هاي كوچك بر روي تنه گياه , سرهائي به قطر 5/2 تا 5 سانتيمتر توليد مي كنند . اين سرها همان قسمت اصلي و خوردني گياه بروكسل مي باشد . سرهاي پائين تر تنه گياه زودتر مي رسند . بهتر است برداشت قبل از زرد شدن برگ گياه انجام گردد .

 

مواردي درباره كاشت و داشت بروكسل :

شته ها و كرم ها آفت هاي مهم بروكسل مي باشند كه با سم پاشي از بين مي روند . به كلم بروكسل كلم كوچولو مي گويند . احتمال مي رود محل اصلي اين گياه كشور بلژيك باشد . مانند گياهان خانواده كلمها , بروكسل در هواي خنك كشت مي گردد .

 

ارزش غذائي و فوايد كلم بروكسل :

برخلاف ساير گياهان سبز , كلم بروكسل سرشار از پروتئين مي باشد . گرچه پروتئين كلم بروكسل كامل نيست و فاقد اسيدهاي آمينه ضروري مي باشد , ليكن مصرف آن با حبوبات پروتئين مورد نياز را كامل مي كند . پژوهشهاي اخير دانشمندان نشان مي دهد كه گياهان خانواده كلمها از تشكيل بعضي از سرطان ها در بدن جلوگيري مي كند .

 

مواد مغذي كلم بروكسل :

نصف فنجان كلم بروكسل پخته شده حاوي :

30 كالري

200 گرم پروتئين

7 گرم كربوهيدرات

2 گرم فيبر غذائي

247 ميلي گرم پتاسيم

48 ميلي گرم ويتامينc

47 ميگرو گرم فوليت

561 (Iu)ويتامين A

 

طرز تهيه و مصرف :

بروكسل زياد از حد پخته نشود . برگهاي اطراف سر زودتر از وسط آن پخته مي شوند . كلم هاي بزرگ را نصف كرده يا قاچ كنيد . بيشتر از 7 تا 10 دقيقه پخت نشود .

 

نگهداري در خانه :

بهترين روش براي نگهداري كلم فريز كردن آنست . مانند ساير كلم ها قبل از فريز كردن آنها را در ظرف آبجوش مدتي نگهداريد .

1-كلم هاي سالم و سفت را انتختب كنيد .

2-برگهاي زرد و ضعيف اطراف سر را جدا كرده و سر را در آب سرد بشوئيد .

3-سرها را به نسبت كوچكي و بزرگي به مدت 3 تا 5 دقيقه در آب جوش نگهداريد .

4-سپس آنها را در يك ظرف آب يخ بريزيد و 5 دقيقه نگهداريد .

5-سرها را آبكشي كرده در كيسه هاي پلاستيكي بگذاريد .

6-بمدت يكسال در فريزر نگهداريد .

 

دستور تهيه غذا:

گره هاي كلم بروكسل را در كره خردل ابتدا سرخ كرده و بعد در كمي آب بجوشانيد . اين بهترين روش پختن بروكسل است .کلم ها را مي توان در هر خورشتي کرد.اين بستگي به زائقه فرد دارد.

1-نيم كيلوگرم بروكسل كوچك , سفت و سبز رنگ.

2-نصف قاشق چايخوري نمك

3-نصف فنجان آب

4-2 قاشق غذاخوري كره خردل يا مارجرين

5-2 قاشق غذاخوري خردل Dijon

6-مقداري نمك وفلفل

سر كلم را به دو يا چهار قسمت تقسيم كنيد و يا بصورت × با چاقو قاچ كنيد . كلم ها و مقداري نمك در يک ديگچه ريخته بجوشانيد . بعد از مدتي سر ديگچه را بسته , شعله را كم كنيد تا به آرامي بپزد . هر از چند گاهي ديگچه را تكان بدهيد . بعد از 8 تا 10 دقيقه آبكشي كنيد . در يك ماهيتابه كره را گرم كنيد . خردل Dijon را به آن اضافه كرده بهم بزنيد تا مخلوط شود . بعد از 30 ثانيه بهم زدن كلم بروكسل را در ماهيتابه محتوي مخلوط كرده و خردل بريزيد . نمك و فلفل اضافه كنيد .غذا براي 3 تا 4 نفر آماده است .

 

تهيه و برگردان

امراله بهاريزاده 30 /8/84

اقتباس از بخش ترويج دانشگاه اپلونويز – آمريكا

www.Urbanext.uiuc.edu

دارچین

دارچین

 

درختچه دارچين درختى است کوچک و هميشه سبز که از تمام قسمت‌هاى آن بويى مطبوع استشمام مى‌شود. گل‌هاى آن در فاصله ماه‌هاى بهمن تا اوايل فروردين ظاهر مى‌شود. برگ اين درخت سبز سير و داراى گل‌هايى به رنگ سفيد است.

 

دارچين اولين بار در سريلانکا يافت شد و بعد از آن، تمام دنيا اين چاشنى را شناختند و براى طعم بهتر غذاها استفاده کردند.

 

يک قاشق چايخورى دارچين، حاوى 28 گرم کلسيم، يک ‌گرم آهن و بيشتر از يک گرم فيبر و مقدار زيادى ويتامين‌هاى C ، K و منگنز است. همچنين مقدار 2/1 گرم کربوهيدرات دارد.

 

دارچين بومى ‌سريلانکا و جنوب هند است و پوست درختچه آن کاربرد فراوانى به عنوان ادويه دارد.

 

 

مصارف: دارچين و اسانس دارچين ضد نفخ مي باشد. بيشتر به عنوان طعم دهنده مصرف مي شود، اسانس دارچين گاهي به صورت بخور يا اسپري به كار مي رود ولي محلول روغني آن توصيه نمي شود زيرا از حركات مژك ها جلوگيري مي كند و ممكن است ايجاد پنوموني ليپوئيد نمايد. اسانس دارچين محرك گردش خون قلبي و تنفسي، مقوي معده و محرك هضم و آنتي سپتيك مي باشد همچنين داراي اثرات ضد اسپاسم ضدكرم، ‌ضد خونريزي، ‌بسيار كم آفروديزپاك، ‌قاعده آور و بسيار ضعيف محرك بزاق، اشك و بيني بوده و كمي باعث بالا بودن حرارت بدن مي شود.

 

اسانس دارچين گاهي اوقات به عنوان ماده نگهدارنده مصرف مي شود.

 

 طب سنتي: گرم و خشك است،‌ مصرف گاه گاه آن براي افراد بلغمي مزاج مفيد است،‌ انرژي را افزايش  مي دهد و دهان را خوشبو مي كند افرادي كه سخنراني مي كنند و يا آواز مي خوانند اگر هنگام استفاده از حنجره،‌ خلط موجب ناراحتي و گرفتگي صداي آنان مي شود و مي توانند از دمكرده آن استفاده كنند افرادي كه نفخ دارند از دمكرده آن يك ساعت پس از غذا باكمي نبات استفاده كنند.

 

 

 

خواص درمانى:

 

دارچين رمز جوانى است و مصرف روزانه آن انسان را سالم نگه مى‌دارد. دارچين براى زياد شدن و تجديد قواى جسمانى نيز به کار مى‌رود. کليه‌ها را گرم مى‌کند، ضعف پاها را از بين مى‌برد و کم خونى را درمان مى‌کند.

 

دارچين بهترين دارو براى دردهاى عضلانى است. دارچين اثر آرام کننده و شاد کننده دارد و از بسيارى از داروهاى آرام بخش بهتر است. در حقيقت مى‌توان گفت دارچين، واليوم گياهى است، زيرا در دارچين ماده اى به نام Cinnamodehyde وجود دارد که روى حيوانات و انسان اثر آرام‌بخش دارد.

 

اثر مهم ديگر دارچين پايين آوردن تب مى‌باشد و حتى امروزه دارچين را به صورت قرص و کپسول درآورده اند که به عنوان تب‌بر به کار مى‌رود. دارچين رگ‌ها را باز مى‌کند و باعث بهبود گردش خون مى‌شود.

 

يکى از خواص دارچين اين است که باعث افزايش کارايى هورمون انسولين در بدن مى‌شود و در نتيجه بدن نياز کمترى به اين هورمون براى کنترل قند خون پيدا مى‌کند. بسيارى از افراد مبتلا به ديابت گزارش داده اند که مصرف يک قاشق چايخورى دارچين در روز تاثير بسيار مثبتى بر قند خونشان داشته است.

 

همچنين برخى تحقيقات نشان‌دهنده تاثير مثبت دارچين در کاهش فشار خون بوده است. دارچين خاصيت عجيب ديگرى دارد و آن تقويت سيستم ايمنى بدن در مقابل بيمارى‌هاست و حتى مى‌توان گفت که اثرى مشابه پنى سيلين و آنتى بيوتيک دارد.

 

اگر حس کرديد که ضعيف شده‌ايد و ممکن است مريض شويد، چاى دارچينى را فراموش نکنيد و حتى اگر سرما خورده ايد يا ضعف شديد داريد، چاى دارچين بهترين داروست.

 

دارچين به علت داشتن اسانس و تانن، محرک و قابض است و به عنوان تقويت کننده عمل هضم غذا و جريان گردش خون به کار مى‌رود و از آن براى رفع سوءهاضمه، بويژه در مواردى که با نفخ همراه باشد، به عنوان بادشکن استفاده مى‌شود.

 

همچنين به علت داشتن تانن در رفع اسهال، ضعف عمومى‌بدن و انعقاد خون مصرف مى‌شود و به صورت دارو، مانند گرد و تنتور به کار مى‌رود.

 

يکى از دانشمندان انگليسى در کتابى که قرن نهم تاليف نمود ادعا کرد که دارچين معده را تميز، آرام و قوى مى‌کند. بنابراين اگر ناراحتى معده داريد حتما از دارچين استفاده کنيد. دارچين علاوه براين همه خواص، طعم بسيار خوبى نيز دارد.

 

براى اينکه بيش‌تر از طعم و خاصيت درمانى دارچين بهره ببريد، مى‌توانيد موقع دم کردن چاي، مقدارى از پوست آن را داخل قورى بريزيد تا همراه با چاى دم بکشد.

سیاه دانه Nigella Sativa

سیاه دانه Nigella Sativa

 

 

 

گیاهی است یکساله، با ساقه‌های راست و شاخه‌دار است که در انتهای این ساقه گلهای تکی با گلبرگهای سفید و آبی می‌رویند. میوه آن به صورت کپسولی است. که در آن دانه‌های سیاه و معطری قرار دارد. موطن اصلی این گیاه جنوب اروپا و آسیای غربی بوده است. دانة آن محتوی خصوصاً ساپونین، اسانس روغنی، یک عصاره تلخ بنام نیژلین و تانن می‌باشند. این مواد مسهل صفرا، مدر و تحریک کننده غدد شیری است. همچنین عضله صاف را منبسط نموده و ضدانگل می‌باشد.

 

 

 

شاهدانه Cannabis

 

 

 

گیاهی علفی و سالانه با ساقه‌ای ضخیم و راست و برگهای پنجه‌ای است. میوة آن خشک، به رنگ خاکستری- سبز و براق می‌باشد.

 

موطن اصلی این گیاه هندوستان است. از این گیاه برای تهیه داروهای آرام کننده سیستم اعصاب که در بیماریهایی از قبیل فشارهای عصبی، اضطراب بیش از حد، کار فکری زیاد، میگرن، سرفه‌های آسمی و برای بیحسی موضعی در دندانپزشکی بکار می‌رود استفاده می‌شوند.

 

 

 

شوید Anethum graveolens

 

 

 

گیاهی است علفی، یکساله ، معمولی، برنگ سبز با ریشه‌ای نازک دوکی شکل با ارتفاع 40-120 سانتی‌متر ، لوله‌ای شیاردار و منشعب.

 

میوه‌ها بیضوی یا گرد و مسطح به طول و عرض تا 4 میلی‌متر که از دو بخش تشکیل شده است.

 

پراکنش : این گیاه در اکثر نقاط ایران بعنوان یکی از سبزیجات رایج کاشته می‌شود.

 

خواص : تخم شوید به عنوان مدر، زیاد کنندة شیر مادر، لاغر کننده و پایین آورندة چربی خون و مصرف سنتی دارد.

 

 

 

 

تاج خروس: amaranthus retroflexus

 

 

 

از خانواده Amaranthaceae  است این خانواده شامل گیاهان پرطاقت، علف هرز، علفی سریع‌الرشد است. یک گیاه C4 و از محدود گیاهان دولپه‌ای است که در آن محصول اولیه فتوسنتز یک ترکیب 4 کربنه است و این خصوصیت باعث اقزایش کارایی آن در دامنه‌ی وسیعی از شرایط حرارتی و رطوبتی شده است.

 

 

 

 

گشنیز Coriandrumsativum

 

 

 

از خانواده Apiaceae می‌باشد گیاهی است به صورت بوته علفی که بسته به حمل از 160-50 سانتی‌متر ارتفاع دارد ریشه آن تقریباً حالت غده‌ای داشته و دارای انشعابات فراوان به طول 40-20 سانتی‌متر است. گلها کوچک و به رنگ سفید یا صورتی در انتهای ساقه به صورت چتر مرکب می‌باشد.

 

 

 

 

هویج :

 

 

 

منبع مهم تباکاروتن و الیاف می‌باشد که هر دو اینها کمک به جلوگیری از سرطان و حمله قلبی می‌کنند. خوردن هویج کمک به جلوگیری ازسرطان ریه و سایر سرطانها می‌کند.

 

 

 

 

 

 

گل همیشه بهار Calendua Officinalis

 

 

 

گیاهی از تیروه مرکبان، علفی و یا پایاست، ساقه هوایی افراشته منشعب و دارای پرزهای نحوه‌ای گل آن زردرنگ می‌باشد.

 

خواص دارویی : ضد نفخ معده و روده، تحریک کننده کلیه‌ها، افزایش‌دهنده جریان خون و فعالیتهای قلبی می‌باشد.

 

 

 

 

شنبلیله Trigonellafoenum-graecum

 

 

 

گیاهی است از تیره پروانه‌داران Fabaceae

 

این گیاه در نواحی مختلف ایران، هند، الجزیره، ایتالیا و اسپانیا می‌روید. شنبلیله دارای مواد چرب، مواد نشاسته‌ای، مواد ازته، مواد فسفره- و ماده‌ای بنام گونل‌لین است.

 

 

 

 

کنجد :

 

 

 

گیاهی است یکساله با ارتفاع حدود یک متر که قسمت انتهایی ساقه آن پوشیده از کرک است. برگهای آن بیضی، باریک و نوک تیز است. وطن اصلی کنجد هندوستان است.

 

 

 

 

خاکشیر Sisymbrium irio

 

 

 

گیاهی است یکساله یا دوساله از تشره شب‌بو است. خاکشیر در دشت و کوهستان می‌روید و بلندی ساقه آن به یک متر می‌رسد. پائین گیاه کرک است بالای آن بدون کرک، تخم این گیاه که همان خاکشیر است ریز و کمی دراز و معمولاً به دو رنگ وجود دارد یکی از آنها قرمز که دارای طعم کمی تلخ است و دیگری برنگ قرمز تیره می باشد.

گزنه

گزنه

گزنه

گیاهی است علفی و چندساله كه ساقه آن چهارگوش بوده و به طور قائم تا ارتفاع یك متر بالا می رود. این گیاه در خرابه ها، باغها و نقاط مرطوب كه چهارپایان از آن عبور می كنند به حالت خودرو می روید، ریشه این گیاه خزنده است و در ناحیه ای كه سبز می شود كم كم تمام منطقه را فرامی گیرد.

تیره گزنه شامل گیاهانی عموما علفی بندرت دارای شاخه بالارونده واعضای چوبی كه درنواحی استوائی وگرم كره زمین پراكندگی دارند.دارای تارهای ترشحی گزنده وغیر گزنده واگسالات كلسیم به صورت بلورهای درهم اند.درگل های نر آنها پرچم هائی به تعدادكاسبرگهادیده می شود.گل ها بردو نوع نروماده هستند.گلهای ماده دارای یك برچه محتوی یك تخمك،میوه فندوقه وگاهی شفت ودانه هائی با البومن روغن دار.

گزنه گیاهی است علفی چندساله دارای ساقه راست به ارتفاع نیم تا یك متر، گسترشآن بی نهایت، ازریشه های خزنده آن پاجوشهائی دركلیه جهات خارج می شودكه باعث میشود گیاه به صورت پایه های متعدد درآید.گلها آویخته،كركها مخروطی،گل فاقدجام، ساقه چهارگوش پوشیده ازتار،برگها بیضوی ونوك تیز ومنتهی به دواستیپول،كلاله به شكل قلمووداشتن چهارپرچم از ویژگیهای ظاهری این گیاه می باشد.گلها ازخرداد تاشهریورظاهر می شود.

این گیاه در خرابه‌ها ، ‌باغها و نقاط مرطوب که چهارپایان از آن عبور می‌کنند به حالت خودرو می‌روید ریشه این گیاه خزنده بوده و در ناحیه‌ای که سبز می‌شود کم‌کم تمام منطقه را فرا می‌گیرد. ساقه این گیاه را پرزها و تارهای مخروطی شکل پوشانده که در صورت لمس کردن ساقه بدست می‌چسبد و پوست را می‌گزد که تولید خارش و سوزش می‌کند و شاید به همین دلیل آنرا گزنه نامیده‌اند. تخم آن نرم ، ریز و تیره رنگ و مانند تخم کتان است. قسمت مورد استفاده این گیاه برگهای تازه ، ریشه ، شیره و دانه آن است.

 

ترکیبات شیمیایی 

گزنه دارای تانن ، لسیتین ،‌ اسید فرمیک ، نیترات پتاسیم و کلسیم است، ترکیبات آهن دارد و دارای ویتامین c و نوعی گلوکوزید است که پوست را قرمز می‌کند. از سرشاخه‌های این گیاه ماده قرمز رنگی به نام اورتی‌سین استخراج می‌شود. 

خواص داروئی 

1- گزنه مو را تقویت کرده و از ریزش موی سر جلوگیری می‌کند، حتی در بعضی از موارد موی سر دوباره می‌روید. برای استفاده از این خاصیت 6 گرم سر شاخه‌ها و برگها و ریشه گزنه را بتنهایی و یا با 30 گرم چای کوهی در یک لیتر آبجوش ریخته و آنقدر بجوشانید تا حجم مایع به نصف برسد. شبها مقداری از این مایع را به سر بمالید و صبح بشوئید. 

2- برای براق شدن و جلا دادن به موها بعد از شستشوی سر موها را با چای گزنه ماساژ دهید. بدین منظور یک قاشق چایخوری برگ گزنه خشک را در یک لیوان آب جوش ریخته و مدت نیم ساعت بگذارید بماند. ماساژ دادن با این چای ، شوره سر را برطرف می‌کند. 

3- دستگاه هاضمه را تقویت می‌کند. 

4- ادرار را زیاد می‌کند. 

5- برای درمان بیماری قند مفید است بدین منظور یک فنجان چای گزنه را سه بار در روز میل کنید. 

6- ترشح شیر را در زنان شیرده زیاد می‌کند. 

7- اخلاط خونی را برطرف می‌کند. 

8- بیماریهای پوستی را برطرف می‌کند. 

9- برای باز کردن عادت ماهیانه از دانه گزنه استفاده کنید. 

10- در درمان کم‌خونی موثر است و تعداد گلبولهای قرمز را زیاد می‌کند. 

11- اگر در ادرار خون وجود داشته باشد گزنه آنرا برطرف می‌کند. 

12- گزنه عرق‌آور است. 

13- پاک کننده اخلاط سینه ، ریه و معده است.

14- نیروی جنسی را تقویت می‌کند. 

15- گرفتگیهای کبدی را رفع می‌کند. 

16- برای از بین بردن زگیل ، ضماد برگهای تازه آنرا روی زگیل بمالید. 

17- برای پاک کردن مثانه ، رفع عفونت مثانه و دفع سنگ از مثانه ، برگ گزنه را همراه با ریشه شیرین بیان دم کنید و بنوشید. 

18-برای التیام زخمها و زخمهای سرطانی از ضماد تخم گزنه مخلوط با عسل استفاده کنید. 

19- برای برطرف کردن کهیر از جوشانده گزنه به مقدار سه فنجان در روز بنوشید. 

20- درد نقرس را کاهش می‌دهد. 

21- برای برطرف کردن ناراحتیهای زنانه قبل از عادت ماهیانه از چای گزنه استفاده کنید. 

22- ناراحتیهای کلیه را برطرف می‌کند. 

23- ضماد آن درد عضلانی را برطرف می‌کند. 

24- کرم معده و روده را می‌کشد. 

25- درمان کننده بواسیر است. 

26- برای برطرف کردن درد رماتیسم ، برگهای تازه آنرا روی پوست بمالید.  

طرز استفاده 

دم کرده گزنه: مقدار 40 گرم برگ گزنه را در یک لیتر آبجوش ریخته و به مدت 10 دقیقه دم کنید. مقدار مصرف آن سه فنجان در روز بعد از غذاست.

جوشانده گزنه: مقدار 30 گرم گزنه را در یک لیتر آب ریخته و به مدت 10 دقیقه آنرا بجوشانید. این جوشانده برای تصفیه خون مفید است. مقدار مصرف آن یک فنجان بین غذاها در روز است. 

مضرات 

گزنه اگر بیش از حد استفاده شود ممکن است برای روده‌ها و کلیه‌ها مضر باشد بنابراین بهتر است با صمغ عربی و کتیرا خورده شود. مقدار مصرف بیش از 10 گرم در روز ممکن است باعث بند آمدن ادرار شود. زنان باردار و کودکان باید از مصرف آن خورددی کنند.

روناس

روناس

روناس (نام علمی: Rubia tinctorum) گیاهی است که به حالت خودرو در مناطق مدیترانه، در شمال افریقا و بعضی مناطق آسیا می‌روید. ساقه این گیاه پوشیده از خارهای ریز می‌باشد و ارتفاع آن تا حدود دو متر می‌رسد. روناس با استفاده از خارهای ریزی که دارد به دیوار و درختان می‌چسبد و بالا می‌رود برگهای آن بیضی، نوک تیز و دراز بوده که به صورت گروهی و به شکل چتر از کنار ساقه بیرون می‌آید. گلهای روناس کوچک و به رنگ زرد مایل به سبز می‌باشد. میوه آن گوشتی و به رنگ تیره‌است. ریشه آن به نام روناس معروف است به رنگ قرمز تیره و به صورت دراز، باریک و استوانه‌ای می‌باشد. دارای طعمی تلخ و گس بوده و قسمت مهم این گیاه از نظر طبی بشمار می‌آید. از ریشه روناس در قدیم برای رنگرزی پارچه و نخ استفاده می‌شده‌است.

   

ترکیبات شیمیایی

ریشه روناس دارای ماده‌ای رنگی به نام جوهر روناس می‌باشد که برای رنگرزی بکار می‌رفت ولی بعد از اینکه توانستند این ماده را به طریقه شیمیایی تهیه کنند کشت آن برای تهیه آلیزارین متوقف گردید.

خواص داروئی

1) روناس از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است.

2) باز کننده گرفتگی‌ها در بدن است.

3) ادرار آور است و حبس‌البول را درمان می‌کند.

4) برای معالجه بیماری فلج آن را با عسل مخلوط کرده و به بیمار بدهید.

5) ترشح شیر راز یاد می‌کند.

6) درد سیاتیک را رفع می‌کند.

7) یبوست‌های سخت را معالجه می‌کند.

8) اشتهاآور است.

9) قاعده‌آور است.

10)خارش پوست را برطرف می‌کند بدین منظور می‌توان از ضماد استفاده کرد و یا اینکه جوشانده آن را 11) در وان حمام بریزید و مدتی در آن استراحت کنید.

12) اوره خون را پائین می‌آورد.

13) جوش خوردن استخوان شکسته را تسریع می‌کند.

14) تورم را در بدن از بین می‌برد. 

15) از کمپرس جوشانده روناس برای رفع بیماریهای پوستی استفاده کنید. 

طرز استفاده

دم کرده: یک قاشق مرباخوری ریشه خرد شده روناس را در یک لیوان آب جوش ریخته، بگذارید به مدت ۱۰ دقیقه دم بکشد. مقدار مصرف آن نصف فنجان سه بار در روز است. جوشانده روناس: ۱۰ گرم ریشه روناس را در یک لیتر آب ریخته و بگذارید برای مدت ده دقیقه بجوشد. این جوشیده را در وان حمام بریزید و برای رفع بیماریهای پوستی در آن استراحت کنید.

زیان‌ها: همانطور که گفته شد روناس ترشح ادرار را زیاد می‌کند و فشار آن را بالا می‌برد بنابرین ممکن است در اثر استفاده زیاد ایجاد خون در ادرار کند و در اینصورت بهتر است که روناس با کتیرا خورده شود.

شیرین بیان

شیرین بیان

شيرين بيان گياه بومي ناطق مديترانه است و در ايران در اكثر نقاط كشور مي رويد . شيرين بيان گياهي است چند ساله و علفی و داراي ساقه اي بطول يك متر كه در نواحي معتدل تا ارتفاع دو متر مي رسد . واریته های آن بطور خودرو در نقاط مختلف روئیده و پرورش می یابد. برگهاي آن مركب از تعدادي برگچه هاي فدر و سبزرنگ مي باشد . گلهاي آن برنگ بنفش ، سفيد . زرد است ميوه آن مانند نيام و محتوي 5 تا 6 دانه مي باشد . گلهای آن به رنگ آبی روشن و غالباً همراه با لکه سفید رنگ است.
ريشه شيرين بيان بطور خيلي عميق در زمين فرو مي رود . مقطع آنها رنگ زرد روشن دارد. ناحیه مرکزی مقطع نیز کمی تیره است. پوست ريشه قهوه اي سير وسياه است . مغز ريشه زرد رنگ بوده و طعم آن بسته بانواع مختلف تغيير مي كند . مثلا شيرين بيان اسپانيا طعم ملايم دارد در حاليكه شيرين بيان يونان داراي طعم تلخ است .

 



تركيبات شيميايي: 

ريشه شيرين بيان داراي گلوكز ،‌ساكاروز ، آسپاراژين ، مواد آلبوميدي ،‌رزين و كمي اسانس ميباشد . ماده اصلي كه باعث شيريني اين گياه است گليسيرين خوانده مي شود . 

شيرين بيان اسپانيايي (Glycyrrhiza glabra) به صورت خودرو در برخي از نقاط اروپا و آسيا مي‌رويد. "گلي سيريزين" (Glycyrrhizin) به عنوان ماده‌اي فعال در ريشه شيرين بيان پنجاه برابر از شكر شيرينتر است. 

اين ماده حاوي تركيبي به نام "اسيد گلي سيريزيك" مخلوط با نمك‌هاي پتاسيم و كلسيم است. فرآورده‌هاي حاصله از شيرين بيان از ريشه‌ها و ساقه‌هاي زيرزميني گياه فراهم مي‌آيند. گلي سيريزين و اسيد گلي سيريزيك مهمترين مواد موجود در اين گياه هستند. 

ريشه‌هاي اين گياه حاوي كومارين، فلاون، روغنهاي فرار و استرول گياهي نيز هست. 

نیاز اکولوژیکی 

گیاه شیرین بیان در طول رویش به هوای گرم و آفتاب کافی نیاز دارد. ریشه این گیاه در خاکهای شنی با ضخامت زیاد گسترش زیادی یافته و عملکرد آن نیز افزایش می یابد. شیرین بیان در دمای 6 تا 25 درجه سانتی گراد می روید. گیاهی نور پسند است. این گیاه به آب و مواد و عناصر غذایی کافی نیاز دارد. در مرحله گل دهی آب کافی باید به گیاه رسانده شود. برای کاشت گیاه باید از زمینهای شنی با لایه های ضخیم خاک و غنی از ترکیبات کلسیم استفاده کرد. PH خاک برای شیرین بیان بین 5/5 تا 2/8 مناسب است 

خواص داروئي: 
شيرين بيان از منظر طب قديم ايران معتدل است . 
شيرين بيان را بصورت قطعات كوچك به قطر 0/5 سانتيمتر و طول 1/5 سانتيمتر بفروش مي رسانند . 
1)مهمترين خاصيت شرين بيان كه جديدا كشف شده است و در آلمان و اروپا و آمريكا استفاده مي شود درمان كننده زخم معده و سرطان معده است براي اين منظور شربت شيرين بيان را تهيه كرده و هر روز بمقدار يك قاشق غذا خوري قبل از غذا به مريض بدهيد و اگر اين عمل را تا 4 ماه تكرار كنيد شخص معالجه خواهد شد . 
2)براي تقويت عمومي بدن مفيد است 
3)خوردن آن از پيري جلوگيري مي كند 
4)براي نرم كردن سينه موثر است 
5)زخم ها و تاول هاي پوست را با چاي شيرين بيان شستشو دهيد تا زود خوب شود . 
6)ملين است و معمولا آنرا با گياهان ديگر مخلوط مي كنند كه انقباضات را كم مي كند
7)مدر و عرق آور است 
8)براي برطرف كردن زخم و التهاب دهان ريشه شيرين بيان را بمكيد . 
9)سرفه را برطرف مي كند 
10)ورم معده را برطرف مي كند 
11)تنگي نفس را تسكين مي دهد 
12)براي درمان سوء هاضمه مفيد است 
13)براي از بين بردن نفخ شكم مفيد است 
14)چشم را تقويت كرده و رفع سردرد مي كند براي اين منظو از فرمول زير استفاده كنيد :
2 گرم ريشه شيرين بيان را پودر كرده و با يك گرم شكر و يك گرم رازيانه مخلوط كنيد سپس آنرا در آب خيس كرده و هر روز بخوريد.
15)براي درمان موخوره چاي شيرين بيان را به سر بماليد . 
16)براي رفع بوي بد زير بغل و پا از برگ هاي شيرين بيان پماد درست كرده و در اين قسمت ها بگذاريد .
17)شیرین بیان را اگر قبل از غذا مصرف کنید برای لاغری موثر است.

18) عنوان يك داروي مسكن در پوست، اسپاسم و تورم، برونشيت، روماتيسم و روم مفاصل و به عنوان ملين استفاده مي‌شود.

19) در شيرين بيان ماده اي بنام لكوريتي جنني چالكون وجود دارد كه خاصيت دفع اسپاسم عضلات را دراست .

20) گلي سيريزين و اسيد گلي سيريزيك براي درمان زخم‌هاي گوارشي مفيد است.

21) از ريشة اين گياه را براي درمان زخم گوارشي و التهاب معده مزمن تجويز مي‌كنند (گاستريت مزمن). 

22) بسياري از پزشكان فرآورده‌هاي تهيه شده برخي ديگر ريشه اين گياه را براي نارسايي اوليه فوق كليه تجويز مي‌كنند.

مضرات : 

استفاده زياد از شيرين بيان براي طحال مضر است و اگر مي خواهيد از شيرين بيان براي برطرف كردن بيماري و براي مدت طولاني استفاده كنيد بهتر است آنرا با كتيرا بخوريد .

البته هميشه بايد شيرين بيان را با احتياط مصرف کرد. چون ماده گلي سيريزين و اسيد گلي سيريزيك موجود در آن مي‌تواند به غدد فوق كليه آسيب رساند

تاتوره

تاتوره

گیاهی است یک‌ساله به ارتفاع ۲۰۰ _ ۵۰ سانتى متر، از تیره سیب‌زمینی

جزو گیاهان داروئی محسوب می‌شود.از این گیاه ماده آتروپین بدست می آید که خاصیت ضدسم دارد.خود این گیاه سمی میباشد.آب موجود در آوندهای این گیاه اگر در چشم ریخته شود باعث باز ماندن مردمک چشم می‌شود.اگر جوشانده این گیاه به کسی خورانده شود،اعصاب ارادی انسان برای مدتی غیر ارادی می‌شود.ومصرف جوشانده این گیاه به مقدار زیاد باعث مرگ می‌شود.

تاتوره يك گياه علفي يكساله است كه از خرداد تا مهر گل مي دهد و به احتمال زياد بومي شمال شرقي آمريكاي شمالي مي باشد و از آنجا به ديگر مناطق آمريكا, اروپا و ساير مناطق دنيا وارد شده است. تاتوره در زمينهاي باير, كنار جاده و نزديك مناطق مسكوني در ارتفاعات كم تا نسبتاً زياد در بيشتر مناطق معتدله و نيمه حاره نيمكره شمالي يافت مي شود. امروزه اين گياه در تمام كشورهاي دنيا يافت مي شود. بيشتر داروي خام در برگهاي گياهان گلدار و بندرت دربذور رسيده وجود دارد. برگها را در سايه يا در گرماي مصنوعي حدود ۵۰ درجه سانتي گراد خشك مي كنند. دارو طعم تلخ و شوري دارد. با توجه به اينكه گياه شديدا سمي است دقت زيادي هنگام جمع آوري بايد صورت گيرد و فرد جمع كننده بايد از دستكش و ماسك جهت محافظت چشم ها و دهان استفاده كند. برگها حاوي الكالوئيدهاي تروپان سمي به مقادير ۵/۰ درصد بوده و علاوه بر آن بذور حاوي حدود ۲۰ درصد روغن مي باشند. عمل الكالوئيدهاي تروپان و موارد استفاده آن همانند بذر البنج و بلادون مي باشد.دارو بعضي اوقات در سيگارهاي ضد تنگي نفس استفاده مي شود. تاتوره معمولاً بصورت وحشي جمع آوري مي شود. انواع زراعي آنهايي هستند كه براي تهيه دارو استفاده مي شوند بخصوص گونه هايي كه غني از اسكوپولامين مي باشند .اين گياه از نيمه دوم قرن شانزدهم در اسپانيا شناخته شده بود و به ديگر كشورها به‌عنوان يك گياه زينتي وارد شد. يك قرن بعد از اين وضعيت خارج شد و به‌عنوان يك گياه وحشي مستقر گرديد

تاتوره DATURA STRAMONIUM: نام داتورا (DATURA) كه به زبان لاتين به اين نبات داده شده مشتق از نام فارسي تاتوره است زيرا اين نبات اصلاً ً بومي ايران بوده به نام هاي تاتوله ، جوزماش ، نبات اهريمني ، علف شيطان و غيره نيز ناميده مي شود . دسقوريدس و تئوفر است دو تن از علماي قرن اول و دوم يونان اين گياه را جزو نباتات سمي نام برده اند . در قديم اين گياه در داروسازي مصارف زياد داشته و در طب انساني و دامپزشكي به كار مي رفته است تاتوره به طور وحشي در زمين هاي لم يزرع و كنار جاده ها مي رويد .اين نبات بومي مشرق زمين بوده منشاء اصلي آن كناره بحر خزر است ، در اواسط قرون وسطي به تمام اروپا و بعد به آمريكا و نقاط ديگر برده شده است و در اكثر ممالك دنيا به مقدار فراوان وجود دارد تاتوره درخچه ايست يك ساله با ساقه اي بي كرك و منشعب به طول 40 سانتي متر تا 2 متر استوانه شكل وبه رنگ سبز ،‌ قطر ساقه اصلي نسبت به رشد گياه به 1-2 سانتي متر مي رسد . برگ هاي اين گياه معمولاًمتناوب بوده صفحه آنها پهن و بيضي نوك تيز و يا منظم و مدور است طول برگ ها 10-12 و عرض شان 6-8 سانتي متر است اگر كمي از برگ تازه تاتوره را در دست له نمائيد بويي تهوع آور وغير مطبوع از آن متصاعد مي گردد. ولي برگ خشك شده بوي خيلي كمتري دارد ‌برگ ها گس ،‌قي آور و دانه كمي تلخ است گل هاي تاتوره شبيه شيپور و تك تك مي باشد و در گل بيش از يك يا دو روز دوام ندارد . دانه هاي تاتوره شبيه دانه هاي سماق و شكل شان قلوه اي و در دو سطح جانبي صاف و هموار و در سطح زيري و روئي زگيل دار است . رنگ اين دانه ها سياه مايل به قهوه اي است و بزرگي آنها 4-5 ميلي ليتر است ميوه آن بيضي شكل خاردار و كپسول است كه با چهار شكاف باز مي شود . ماده سمي اين گياه ماده « داتورين » است . داتورين از سه آلكالوئيد آتروپين ، هيوسيامين و اسكوپولامين تشكيل يافته است . اين آلكالوئيد ها در نبات به حالت تركيب با اسيد ماليك ، اسيد اتروپيم و اسيد داتوريك وجود دارد كه در بين آنها مقدار آلكالوئيد هيوسيامين از سايرين بيشتر استSINGH & VASHISHTA (1977) اظهار مي دارند تاتوره بوته اي است كه در ساحل نهرها مي رويد و داراي يك نوع آلكالوئيد است كه باعث مسموميت اعصاب شده و در صورتي كه خورده شود باعث نفخ ،‌بي قراري ، فلج و كوري مطلق و مرگ سريع شتر خواهد شد . درمان : براي نجات مسموم بايستي سم وارد شده به معده را با استفاده از داروي قي آور خارج نمود ،‌زيرا حالت استفراغ غالباً خود به خود ايجاد نمي شود و معمولاً ً از ضد سم هائي نظير مورفين يا پيلوكارپين استفاده مي شود خوراندن قهوه غليظ ومحرك هاي مختلف و غيره مفيد است.




طبق برخي از داستان‌ها و منابعن كاهنه ي بزرگ معبد آپولو در دلفي، پيشگوئيهاي عجيب خود را بعد از استنشاق دود تاتوره، بر زبان آورده است. گياه اثر قوي افيوني و مخدر دارد و توهم و دوبيني از نتايج آنست. سرخپوستان بومي جنوب غربي آمريكا با راهنمايي جادوگران قبيله، تاتوره را در تشريفات مذهبي مخصوص سن بلوغ و ديگر مراسم خاص خود به كار ميبرده اند. ساكنان اوليه آمريكا تاتوره را گياه خطرناك ميشناخته اند و به آن سبب ديوانه يا سيب شيطان نام داده بودند. مردم حتي از كاشتن تاتوره در باغچه و مزارع خود نيز خودداري ميكرده اند. به اعتقاد مردم، تاتوره قدرت آن را داشته است كه جادوگردان را احضار كند. اما جادوگران قبيله براي اين گياه كه احساس عجيب پرواز را در انسان به وجود مي آورد، ارزش زيادي قائل بوده اند. تاتوره يك گياه سمي است كه اثر افيوني بسيار قوي دارد و شبيه بلادون است و مانند بلادون داراي ارزش دارويي و پزشكي نيز هستند.




زيستگاه طبيعي ‌:

گياه بومي اروپا و غرب آسياست. در خاكهاي حاصلخيز و خمرطوب و خاكهاي شن دار و اغلب در گودالهاي، كنار نهرها، حوضچه ها و استخرها مي رويد

مشخصات ظاهري :

بوته معطر متعلق به خانواده ي نعناع و به شكل بوته هاي كوتاهي در روي زمين مي رويد و ساقه مستقيم آن تا 30 سانتيمتر هم رشد ميكند. ساقه ي شاخه دار و چهار بر آن داراي برگهاي تخم مرغي شكل است كه با كرك كم پشتي پوشيده شده اند و به رنگ سبز مايل به خاكستري هستند. لبه هاي برگها دندانه دار و يا به شكل حلوزونهاي دو كپه اي مي باشند.

پونه بوي تندي شبيه نعناع از خود متصاعد ميسازد. در اواخر تابستان، گلهاي دو لبه اي آبي رنگ مايل به بنفش در محور برگها شكوفه ميكنند و تشكيل حفه هاي گل فشرده اي را ميدهند. 4 فته‌هاي محققان ايراني نشان داد: عصاره بذر گياه «تاتوره» قادر است درد حاد افزايش يافته به وسيله ديابت را به ميزان معني‌داري كاهش دهد.

به گزارش خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، براساس نتايج تحقيقي كه توسط محسن خليلي نجف آبادي و بتول رحمتي - استادياران گروه فيزيولوژي دانشگاه شاهد - با بررسي اثر ضد دردي عصاره الكلي بذر گياه تاتوره در موش‌هاي صحرايي نر ديابتي ناشي از تزريق «استرپتوزوتوسين» انجام شده، واكنش به درد حاد و مزمن ناشي از صحفه داغ و فرمالين به دنبال مصرف «استرتپوزوسين» و ديابتي شدن موش‌هاي صحرايي به ميزان معني‌داري افزايش پيدا مي‌كند.

همچنين عصاره الكلي بذر گياه تاتوره در دوزهاي بالاي mg/kg/BW 50 توانايي كاهش درد افزايش يافته در آزمون‌هاي صفحه داغ و فرمالين ( به ويژه در 10 دقيقه بعد از تزريق فرمالين ) را داراست، اما عصاره گياه در اين دوز و بالاتر بر هيپر آلژزياي مزمن ناشي از تزريق فرمالين اثر معني‌داري ندارد

ديابت و به ويژه عوارض ناشي از آن كه به عنوان يكي از شايع‌ترين بيماري‌ها كه در سنين متفاوت و با علل مختلف بروز مي‌كند، افراد درگير را با مشكلات فراوان روبرو كرده است.

از جمله مهم‌ترين اين عوارض افزايش حساسيت به عوامل دردزا (هيپرالژزي) و در بعضي موارد افزايش آستانه درد (آلودينياي ناشي از نور و پاتي) را مي‌توان نام برد.

با توجه به آثار سوء و عوارض جانبي داروهاي شيميايي بر بدن بيماران، در دهه‌هاي اخير استفاده از طب سنتي به خصوص گياه درماني بيشتر مد نظر محققان قرار گرفته است.

گياه تاتوره Datura stramonium L. از گياهان طبي است كه در ايران به عنوان داروي ضد درد خوبي معرفي شده است، اما مشخص شده مصرف بي‌رويه اين گياه (در انسان به شكل سيگار) موجب بروز عوارضي مثل افزايش فعاليت ترشحي و حركت دستگاه گوارشي مي‌شود.

بررسي‌هاي انجام شده به وسيله محققان نشان داده است كه اين گياه حاوي الكالوييدهاي متعدد تقليد كننده سيستم پاراسمپاتيك است.

با توجه به مطالعات اخير كه نشان داده‌اند تركيبات الكالوييدي مانند آگونيست‌هاي موسكاريني داراي اثرات ضد دردري قوي هستند، با توجه به اين كه گياه تاتوره غني از اين تركيبات مي‌باشد، بنابراين احتمال دارد كه اين گياه به خصوص بذر آن كه منبع سرشاري از اين تركيبات است ، بتواند اثرات ضد هيپرآلژزي از خود نشان دهد.




شرح گیاه 

گیاهی علفی، یکساله و به ارتفاع 30 تا 80 سانتی متر و حتی متجاوز از یک متر است ساقه منشعب و برگهای پهن آن، مجموعاً ظاهر خاصی برای گیاه بوجود می آورد که از دور می توان به سهولت آنرا تشخیص داد. منشأ اصلی تا توره در هندوستان و سواحل دریای خزر بوده است ولی امروزه در غالب نواحی آمریکا، اروپا و آسیا و ایران پراکندگی دارد. تاتوره ریشه ای نسبتاً ضخیم و ساقه گرد و منشعب دارد. برگهای پهن و نوک تیز آن به درازای 10 تا 15 سانتی متر و به عرض 7 تا 10 سانتی متر می رسد و در آنها 5 تا 7 لوب اصلی نوک تیز، نامنظم و دندانه دار تشخیص داده می شود. از مشخصات برگهای آن این است که در آغاز قبل از رسیدن به رشد کامل پوشیده از کرک در هر دو سطح پهنک است،ولی بتدریج که برگها مسن می گردد عاری از کرک می شود. گلهای درشت آن، ظاهری بوقی شکل و وضع منفرد بر روی ساقه دارد و در فاصله ماههای خرداد و مرداد ظاهر می شود. جام گل آن ابتدا دارای حالت فشرده و مچاله شده است ولی پس از باز شدن کامل چین خوردگی آن از بین می رود. تا توره دارای میوه ای به صورت پوشینه خاردار و محتوی 400 دانه(بطور متوسط) است که در 4 ردیف جای دارند و با پیدایش چهار شکاف طولی از آن خارج می گردند از نکات قابل توجه آنکه دانه های این گیاه قادر است به مدت یک قرن قدرت رویش خود را در زمین حفظ نماید. 

نیاز اکولوژیکی 

منشأ تاتوره مناطق گرمسیری حاره ای است لذا در طول رویش به درجه حرارت مناسب و نور کافی نیاز دارد. اگر چه بذور در درجه حرارت 12 تا 15 درجه سانتیگراد جوانه می زنند ولی درجه حرارت مطلوب برای جوانه زنی 30 درجه سانتی گراد است.دمای مناسب برای رویش گونه های مختلف تاتوره 18 تا 22 درجه سانتی گراد است.این گیاهان به سرما حساس می باشند بطوریکه گیاهان جوان در (2-) درجه سانتی گراد و گیاهان مسن در (4-) درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و خشک می شوند. بارندگی سالانه برای رشد تاتوره 500 تا 600 میلی متر است. برای کشت تاتوره باید از خاکهایی با ضخامت سطح الارضی مناسب استفاده نمود. 

آماده سازی خاک 

تاتوره گیاهی است که تقریباً در هر نوع خاکی می روید ولی برای کشت آن در سطوح وسیع خاکهایی با بافت لوم رسی توصیه می شود. این گیاه به مقادیر مناسبی ازت نیاز دارد. در فصل پائیز پس از افزودن کودهای حیوانی مورد نیاز زمین را شخم عمقی می زنند سپس کودهای شیمیایی به میزان 30 تا 40 کیلوگرم در هکتار ازت، 40 تا 60 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و 60 تا 80 کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس به عنوان مقادیر پایه به خاک افزوده و به وسیله دیسک به عمق 15 تا 20 سانتی متری زمین می فرستند.اواخر زمستان زمین را تسطیح کرده و بستر خاک را برای کشت بذر آماده می نمایند. کاربرد 30 کیلوگرم در هکتار ازت و 30 کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر در بهار نتایج مطلوبی در عملکرد دارد. پس از اولین برداشت افزودن 30 کیلوگرم در هکتار ازت همراه با آبیاری سبب تسریع در رویش گیاهان می شود. 

تاریخ و فواصل کاشت 

تناوب کاشت برای تاتوره مهم نیست و تقریباً می توان آنرا با اکثر گیاهان به تناوب کشت نمود کشت مداوم تاتوره در یک زمین مناسب نیست و بهتر است تکرار کشت آن در یک زمین پس از 3 سال انجام گیرد. اواخر اسفند زمان مناسبی برای کشت مستقیم در زمین اصلی است.زمان مناسب برای کاشت بذر در خزانه هوای آزاد اواخر اسفند ماه می باشد. 

کاشت 

تکثیر تاتوره توسط بذر انجام می گیرد. بعضی آنزیم های بازدارنده رشد در بذور این گیاهان سبب کاهش چشمگیر قوه رویشی آنها می شود از این رو به منظور افزایش قوه رویشی بذور را باید قبل از کشت به مدت 24 تا 48 ساعت در دمای 35 تا 40 درجه سانتی گراد در آب خیساند.کاشت تاتوره به دو روش مستقیم و غیرمستقیم صورت میگیرد. کاشت مستقیم : در زمان مناسب (اواخر اسفند) اقدام به کشت ردیفی بذور در زمین اصلی می شود.بذور در ردیفهایی به فاصله 60 سانتی متر کشت می شوند.عمق بذر تاتوره در هنگام کشت باید 2 تا 5/2 سانتی متر باشد.

برای هر هکتار زمین به 12 تا 15 کیلوگرم بذر با کیفیت مناسب نیاز است. پس از کشت برای ایجاد تراکم در بستر سطحی خاک،غلتک زدن مناسب است و سبب هماهنگی در رویش بذور می شود. پس از کشت بلافاصله باید زمین را آبیاری نمود. کاشت غیر مستقیم : اواخر زمستان اوایل بهار بذور را در خزانه هوای آزاد کشت می نمایند وقتی گیاهان چهار برگی شدند و ارتفاع آنها به 8 تا 12 سانتی متر رسید نشاء ها را در ردیفهایی به فاصله 60 تا 70 سانتی متر در زمین اصلی کشت می شوند.فاصله دو بوته روی ردیف کاشت 25 تا 30 سانتی متر مناسب می باشد. بعد از انتقال آنها را آبیاری می نمایند. 

داشت 

انجام شخم عمیقی در فصل پائیز به منظور از بین رفتن علفهای هرز و تهویه خاک ضرورت دارد.رشد اولیه این گیاهان به کندی صورت می گیرد و علفهای هرز به سرعت رشد می کنند و سطح زمین را می پوشانند لذا مبارزه با علفهای هرز در اوایل رویش گیاهان ضرورت دارد علف کشهای مناسب تاتوره عبارتند از ترفلان (Treflan) و اولیترف (Olitref) به مقدار 5 تا 6 لیتر در هکتار می باشد از علف کش گراماکسون (Gramoxon) هم می توان قبل از رویش بر علیه علفهای هرز به صورت محلول پاشی استفاده نمود.برای مبارزه با قارچ عامل لکه برگی (Alternaria Crassa) می توان از ارتوسید (Orthocid) 2 درصد یا از محلول دیتان (Dithane) به صورت محلول پاشی استفاده نمود. 

برداشت 

اگرچه گیاهان در مرحله گل دهی بیشترین مقدار آلکالوئید را دارند ولی طول برگها که به 15 تا 20 سانتی متر رسید،نیز می توان آنها را برداشت کرد. اولین برداشت در اوایل تیر، دومین برداشت بین ماههای مرداد – شهریور و سومین برداشت و آخرین برداشت قبل از فصل سرما و در اواخر پائیز انجام می گیرد. پس از آخرین برداشت باید گیاهان را ریشه کن نمود. اندام های برداشت شده را باید خشک کرد. بدین منظور می توان از خشک کن های جریان هوای گرم با دمای 50 درجه سانتی گراد استفاده نمود. مقدار محصول 8 تا 15 تن در هکتار وزن تازه گیاه است که از آن 5/1 تا 5/2 تن در هکتار وزن خشک بدست می آید. تذکر : برای جمع آوری بذور ابتدا باید میوه های رسیده را برداشت نمود. پس از خشک شدن میوه ها را خرد کرد و بذور آنرا از سایر قسمتها جدا می نمایند. عملکرد بذر 2/1 تا 7/1 تن در هکتار می باشد.

تره تیزک

تره تیزک
شاهی یا ترک تیزک بومی اروپا و شاید غرب آسیاست و به احتمال زیاد بومی ایران می باشد. سابقه کشت آن به 2000 سال پیش می رسد. 
تره تیزک (شاهی)، گیاهی خوراکی از تیرة چتريان با نام علمی لپیدیوم ساتیوم . به سبب عطر و طعم تندِ مطبوعش ، در سطح وسیعی در مزارع سبزیِ ایران و بسیاری از کشورهای جهان کشت می شود. گیاهی است یکساله که برگهای بدون کرک و بدون دندانه آن به مصرف تغذیه انسان می رسد. طول بوته شاهی شاید به 30 تا 50 سانتی متر برسد. تره تیزک از گیاهانی است که ضمن پرورش دانه اش به نواحی مجاور انتقال یافته تدریجاً طی مدت کوتاهی به فواصل دور از منطقه نفوذ می کند. برگ و ساقه آن رنگ سبز روشن دارد. گلهایش صورتی روشن یا سفید است. میوه اش بیضوی مدور به طول 5 تا 6 میلیمتر و به عرض 3 تا 4 میلیمتر و بطور محسوس بال دار است برگ و ساقه جوان آن در حالت تازه طعم تند و مطبوع شبیه بولاغ اوتی دارد. تخم آن ريز و قرمز و كمي دراز است. 
تكثير تره تيزک از طريق كاشت بذر آن به محض برطرف شدن سرماي زمستان آغاز و در تمام طول فصل بهار در هواي آزاد مي توان به فواصل زمانی برداشتهای متناوب كاشت.

در مازندران « تره تيزك » و در ساير مناطق ايران تره تيزك و « شاهي » گفه مي شود در كتب طب سنتي به نامهاي « جرجيربستاني » و « رشاد » نام برده شده است. و تخم آن را « حب الرشاد » ، « حرف ابيض » و « حرف » گويند . به فرنسوي Nasitor و Cresson des jurdins.و Cresspm a;empos و Passerage و به انگليسي garedn cress گفته مي شود. گياهي است از خانواده Cruciferae نام علمي آن Lepidium sativum L. باشد.



خواص داروئي:

1) تحلیل برندة آماسهای طحال

2) خارج کنندة اخلاط سینه

3) مؤثر در درمان حشره گزیدگی

4) دودکردن آن را برای دور کردن حشرات مفید دانسته است

5) کاهش چربی و کلسترول خون

(به منظور تعيين تاثير سبزي تره تيزک بر چربي هاي خون‏‎‎‏، در کارکنان دانشکده پيراپزشکي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي انجام گرفت. سطح سرمي لپيدها در ابتداي تحقيق در گروههاي مورد مطالعه مشابه بود. در پايان مطالعه ميزان کلسترول در گروه مورد به طور معني داري کمتر از ميزان کلسترول در گروه شاهد گزارش شد. تفاوت معني داري در سطح سرمي تري گليسريد و ليپوپروتئين با دانسيته بالا بين گروه شاهد و مورد مشاهده نشد. ميزان ليپوپروتئين با دانسيته پايين تفاوت بين دو گروه از نظر آماري معني دار بود. مصرف سبزي شاهي موجب بهبود وضعيت ليپدهاي سرم مي گردد. مطالعات آينده نگر گسترده تري را جهت تعيين تاثير آن در کاهش خطر ابتلا به آترواسکلروز پيشنهاد مي نمايد)

6) از گياه تره تيزك در موارد آسم و سرفه و بوا سير هاي خوني استفاده مي شود و بسيار رافع است.

7) ضد كمبود ويتامين C است وبراي بيماري هاي كمي ويتامين C در بدن اثر شفا بخش دارد. يعني آنتي سكوربوتيك است.

8) از ريشه تره تيزك براي مرحله دوم سيفيليس استفاده ميشود.

9) تخم تره تيزك ترشح شير را زياد مي كند و به اصطلاح گالاكتاگوگ است.

10) جوشانيده تخم تره تيزك در شير براي سقط جنين به كار ميرود.

11) به صورت ضماد براي ضماد تسكين درد ضربه به كار مي رود.

12) تره تيزك از نظر طبيعت طبق نظر حكماي طب سنتي گرم ونسبتا خشك است.

13) باز كننده گرفتگي ها و انسداد مجاري كبد و طحال و صاف كننده و مدر بول و خرد كننده سنگ مثانه است.

14) در تسريع هضم غذا وتحليل باد و گازو نفخ مفيداست.

(اگر ساقه و برگ و تخم آن را در هاون بكوبند و در بشقابي پهن كنند تا خشك شود بعد مجدداً در هاون انداخته و بكوبند و سپس كمي شير تازه داخل آن كرده و مجدداً قدري تخم تره تيزك داخل آن كرده و بكوبند واين كار را به دفعات تكرار نمايند تا مانند خمير شود و از آن حب درست كنند از نظر جميع خواص فوق خوردن حب آن بسيار مفيد است. و اگر آب آن را گرفته و با نخود خشك كوبيده شده پرورده نمايند و بياشامند و افزايش توليد اسپرم بسيار موثر است)

در پزشکی امروزی به سبب وجود مواد معدنی گوناگون و فراوان در این گیاه ، آن را دارای خاصیت قوی ضد اسکوربوت ، اشتهاآور، مُدرّ، تصفیه کنندة خون و مفید در درمان آنژین صدری می دانند.

تركيبات شيميای:


از نظر تركيبات شيمياي بررسيهاي متعددي در مدارک فني مختلف منتشر شده كه از نظر اهميتي كه اين گياه در طب سنتي دارد .

وجود اسانس روغني فرار درگياه تاييد شده است و به علاوه گزارش شده است كه گياه حاوي گلوكوزيد 

گلوكوتروپئولين است . داراي گلوكوزيدي به اسم تروپئولوزيد است 

از نظر ويتامينها نيز گياه غني از ويتامينهاي A,B مي باشد

در هر يك صد گرم از گياه ( قسمت قابل خوردن ) خام و تازه تره تيزك مواد زير وجود دارد:
آب 4/89 درصد

پروتئين 6/2 درصد 

چربي 0/7 درصد

هيدراتهاي كربن 5/5 درصد

كلسيم 81 ميلي گرم

فسفر 76 ميلي گرم

آهن 1/3ميليگرم 

آهن 3/1 ميلي گرم 

سديم 14 ميلي گرم

پتاسيم 606 ميلي گرم

ويتامين A93300 ميلي گرم

تيامين 08/0 ميلي گرم 
در گزارش علمي ديگري تركيبات شيميايي گياه را به شرح زير اعلام كرده است. :
اسانس روغني فرار درحدود 0/115درصد . فراورده هاي فرار حاصل از برگ تر تيزك داراي خاصيت و فعاليت ضد باكتري در مقابل ميكروب باسيلوس سبتي ليس و مايكرو كوكوس پيوژنس واريته ارئوس است. تخم تره تيزك داراي يك الكالوئيد (19/0 درصد ) ، سينا پيك اسيد، كولين اتر و يك اسانس روغني است. اسانس روغني تره تيزك خاصيت فعاليت اوئستروژن ( تحريك جنسي درزنان ) دارد . تخم تره تيزك در حدود 5/25 درصد روغن نيم خشك دارد . لعاب تخم تره تيزك ازنظر خواص جانشين صمغ عربي وكتيرا است. 

محل مناسب رویش

نوع خودروی آن کنار چشمه ها، برگه ها و یا جویهایی که آب آنها تمیز است می روید. حوزه انتشار جغرافیایی آن در ایران ، مناطق شمالی ، شمال غربی ، جنوبی ، سواحل خلیج فارس ، جنوب شرقی و بخش مرکزی است.

قسمت مورد استفاده گیاه

قسمت مورد استفاده گیاه برکه دانه آن است.

روش کاشت

تره تیزک را در گلخانه ها زیر شیشه یا در باغهایی که دارای زمین سست بوده ولی خاک آن چندان پوسیده نباشد، می کارند در گلخانه بذر را از آبان تا اردیبهشت و در مزرعه بذر را عملاَ در تمام طول سال با فاصله 14 روز یکبار پشت سر هم می کارند. 
در هر متر مربع جهت کشت گلخانه 80 تا 120 گرم بذر را در جعبه های پلاستیکی به صورت کرتی می کارند ولی در مزرعه بذرها را به صورت ردیفی با عرض 10 تا 30 سانتی متر کشت می نمایند (برای هر صد متر مربع 12 تا 80 گرم بذر) جهت تقویت زمین از مواد معدنی که بسادگی در آب حل می شوند استفاده می کنند. ضمناً احتیاجی به کودهای معدنی نمی باشد. کشت گلخانه ای و مزرعه ای را باید دائماً از علف هرز پاک کرده و محصول را مرطوب نگهداشت حرارت ابتدائی گلخانه 4 تا 6 درجه سانتی گراد است که بتدریج به 10 تا 12 درجه سانتی گراد افزایش می یابد. برای دفع علفهای هرز در پیش کشت محصول را با دورینول (Devrinol) در هر هکتار 5/1 کیلوگرم سمپاشی می کنند.

زمان و روش برداشت

برداشت محصول از اواسط فروردین تا آبان ماه می باشد. نهالهای جوان را به محض اینکه به اندازه 5 تا 6 سانتی متر رشد می کنند در گلخانه 10 تا 20 روز در مزرعه 6 تا 8 هفته پس از بذر افشانی برداشت می کنند. از هر صد متر مربع زمین در هر چین 50 تا 60 کیلوگرم محصول تازه برداشت می شود حرارت خشک کردن شاهی برای استفاده در صنایع غذایی نباید بیش از 40 تا 50 درجه سانتی گراد باشد.
تهيه عصاره تره تيز ك: 
ساقه و برگ تره تيزك تازه را در هاون مي كوبندو يابا وسيله ديگري با فشار عصارهان را مي گيرند و صاف ميكنند و با اين روش كه بايد بدون دخالت اتش صورت گيرد عصاره بسيار موثر و نا فعی تهيه مي شود. كه مصرف ان در شربت تره تيزك و ساير تركيبات خواص ان را در حد اعلا منعكس مي كند. 
شربت تره تيزك: 
عصاره تره تيزك 16 واحد ، قند 30 واحد ، در حمام ماري با حرارت كافي حل كنند و شربت تهيه شده را براي مصرف اماده سازند

زالزالک

زالزالک

زالزالك در اروپا، به ویژه در المان برای معالجه بیماران مبتلا به فعالیت نامنظم قلب مورد استفاده قرار می گیرد. زالزالك در دمان آنژین، سفتی رگها و برخی از انواع خفیف بی نظمی ضربان قلب نیز مؤثر است. اگر پزشك معالج شما مصرف زالزالك را برایتان توصیه كرده است، احتمالاً از بیماری قلبی خیلی جزئی رنج می برید و مطالعات به عمل آمده نشان می دهد كه زالزالك می تواند در كنترل آن به شما كمك كند.

زالزالك یك گیاه تیغ دار معمول است كه طول آن به پنج پا می رسد و در دامنه كوهها و اراضی جنگلی آفتابی در سرتاسر جهان می روید. گلهای این گیاه در ماه "می" شكوفه می دهد اما به رغم اینكه زالزالك جزو تیره گیاهان طبی مانند انواع رز است لیكن گلهای این گیاه معطر نیست. گلهای آن در بوته های كوچك رشد می كنند و به رنگ سفید، قرمز یا صورتی هستند.
دانه های كوچك این گیاه كه به آنها زالزالك گفته میشود پس از شكوفایی گلها رشد می كنند. میوه این گیاه معمولاً پس از رسیدن رنگ قرمز به خود می گیرند اما رنگ سیاه آن نیز یافت میشود. برگهای زالزالك درخشان است و به اشكال و اندازه های گوناگون رشد می كنند.

 درخت زالزالک به‌صورت خودرو در گرگان، اراک، کلاردشت، ارومیه، بروجرد، کوهستان‌های البرز و حتی ناحیهٔ پس قلعهٔ شمال تهران وجود دارد و همچنین در شمال ایران، گونه‌های وحشی آن به شکل خودرو در جنگل‌ها می‌روید و آن را (ویلک) می‌نامند. تکثیر آن از طریق تخم و تهیهٔ نهال انجام می‌پذیرد و در بهار، شکوفه‌های پرپر صورتی رنگ زیبائی دارد. میوه‌ای است کوچک حاوی هسته‌هائی سخت. 


خواص داروئي :
1) میوهٔ زالزالک بسیار قابض است لذا می‌توان آن را در موارد اسهال و اسهال خونی خورد، زیرا مقدار زیادی تانن دارد. 
2) زالزالک دارای کلسیم و مقداری ترشی آلی و پکتین است.

3) برای تقویت قلب و معده بسیار توصیه شده است.

4) در مواقع کم‌خونی و سل نیز اثر نیکو دارد. 
5) زالزالک از مازو، اسید تارتریک و اسید مالیک برخوردار است. مبتلایان به کم‌خونی می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. همین‌طور است دربارهٔ روماتیسمی‌ها و مبتلایان به ورم روده.

6) میوهٔ تازهٔ آن دارای روغن چرب و قندهای گلوکز، فروکتوز و مواد معدنی گوناگون و نیز ویتامین C است.

7) در هستهٔ زالزالک، مادهٔ آمیگدالین هست که اثر سمی دارد و باید از خوردن آن اجتناب کرد.

8) گل زالزالک اندکی معطر است و قبل از آنکه غنچه‌اش کاملاً باز شود، برای مصرف داروسازی آن را می‌چینند. این گل ضد تشنج بوده و حرکات نامنظم قلب را تنظیم می‌کند. داروی مفید و خاصی برای تپش قلب و ضربان شدید آن است 

9) زالزالک، اشتها را زیاد می‌کند. 

10) برای مداوای قطره‌قطره آمدن ادرار توصیه شده است. 

11) نوشیدن شربت میوهٔ یاد شده با شکر سرخ برای رفع سردرد شدید فایده دارد.

تركیبات گیاه
تهیه دارو از زالزالك از برگها، دانه و گاهی اوقات از گلهای آن (فقط گلهای سفید خواص درمانی دارند) آغاز میشود. این قسمتها خشكانده میشوند و سپس به پودر تبدیل می شوند. پودر تهیه شده به صورت انواع كپسول در می آید یا توأم با آب به الكل یا گلیسرین (مایعی شیرین و غلی الكلی) اضافه میشود. در نتیجه نوع مایع آن را نیز می توان تهیه كرد. اگر الكل و آب با مواد گیاهان طبی مخلوط و مایع دارویی از آن تهیه شود، در آن صورت الكل و آب تركیبی قابل هضمتر را تشكیل خواهند داد.
اشكال موجود
زالزالك به صورت انواع كپسول، تنتور، عصاره های مایع استاندارد یا عصاره های جامد عرضه میشود. می توان از برگها، گلها و دانه های زالزالك خشك چای نیز درست كرد.

نحوه مصرف
درصدد تهیه و مصرف فرآروده های استاندارد زالزالك باشید. در پی مصرف نوعی محصول زالزالك باشید كه برچسب روی آن مؤید محتوای استاندارد حاوی ۴ تا ۱۰ میلی گرم فلاونویی یا ۳۰ تا ۱۶۰ میلی گرم پروسیانیدین الیگومریك و یا ۱/۸ درصد رامنوسید ویتكسین یا ۱۰ درصد پروسیانیدین باشد. اگر برای نارسایی یا آنژین قلبی ناگزیر به مصرف زالزالك هستید، لازم است مصرف آنرا حداقل قبل از احساس هر نوع نتیجه ای به مدت شش هفته و روزی سه بار ادامه دهید.




نكات احتیاطی
انجمن فرآورده های گیاهان دارویی آمریكا زالزالك را از نظر بی خطر بودن درجه ۱ ارزیابی كرده است كه این ارزیابی نشاندهنده این است كه گیاه مزبور ضمن میزان بالای مصرفی خیلی بی خطر است. حتی با وجود این حالت، همواره عاقلانه خواهد بود اگر دستورالعمل دوز مصرفی آن رعایت شود. در صورت باردار بودن از مصرف زالزالك پرهیز شود.
توجه به هر نوع تغییری كه در طول مصرف زالزالك احساس می كنید فوق العاده حائز اهمیت است. درد زیاد، حملات زیادتر آنژین، تحلیل و ضعف بیشتر در طول قدم زدن یا ورزش كردن جملگی دلایل خوبی دال بر ضرورت اجتناب از مصرف زالزالك است و لازم است بلافاصله با پزشك معالج خود مشورت كنید. اگر با هیچكدام از این علایم بیماری مواجه نیستید، در صورت حصول بهبود پس از شش هفته درمان با زالزالك با پزشك معالج خود صحبت كنید. روند پیشرفت شما حتی اگر احساس می كنید دارید بهتر می شوید باید تحت نظر پزشك باشد

کنگر ( آرتیشو )

کنگر ( آرتیشو )

کنگر فرنگییا ارده شاهی (نام گیاهشناسی: Cynara scoolymus) نوعی گیاه یکساله است که بومی جنوب اروپا و کنارهٔ مدیترانه است. غنچهٔ این گیاه خوراکی است و بیشتر به صورت آب‌پز پخته می‌شود. همچنین، در ایتالیا، این گیاه سبزی اصلی پیتزای چهارفصل در فصل بهار است.

در عربی به این گیاه عکوب، سلبین، خربع میگویند. 
این گیاه خود رو بوده و در صحراهای ایران به عمل میآید






1) دارای ویتامینهای ,A ,B ,E میباشد
2) دارای هورمونهای گیاهی بوده و ترشحات غده را تقویت مینماید 
3) محرک شهوت است و آنرا لذتبخشتر مینماید.
4) باد شکن و پیشاب آور است.
5) از اسهال جلوگیری مینماید.
6) برای درمان مرض قند مفید است.
7) در هضم غذا موثر است.
8) کلیه و مثانه را گرم میکند.
9) برای زخم ریه و جراحات روده مفید است.
10) ضماد آن جهت خوشبو کردن عرق بدن توصیه شده است.
11) مرهم آن برای درمان ورمهای سخت و خارشهای پوستی توصیه شده است.
12) ضماد ریشه آن برای سوختگی آتش و پیچیدگی عصب مفید میباشد.
13) صمغ بوته ی آن ایجاد قی میکند و همراه با آن بلغم و صفرای اضافی بدن را دفع میکند.

در عربی به این گیاه عکوب، سلبین، خربع میگویند. 
این گیاه خود رو بوده و در صحراهای ایران به عمل میآید
1) دارای ویتامینهای ,A ,B ,E میباشد
2) دارای هورمونهای گیاهی بوده و ترشحات غده را تقویت مینماید 
3) محرک شهوت است و آنرا لذتبخشتر مینماید.
4) باد شکن و پیشاب آور است.
5) از اسهال جلوگیری مینماید.
6) برای درمان مرض قند مفید است.
7) در هضم غذا موثر است.
8) کلیه و مثانه را گرم میکند.
9) برای زخم ریه و جراحات روده مفید است.
10) ضماد آن جهت خوشبو کردن عرق بدن توصیه شده است.
11) مرهم آن برای درمان ورمهای سخت و خارشهای پوستی توصیه شده است.
12) ضماد ریشه آن برای سوختگی آتش و پیچیدگی عصب مفید میباشد.
13) صمغ بوته ی آن ایجاد قی میکند و همراه با آن بلغم و صفرای اضافی بدن را دفع میکند.




خواص کنگر فرنگي 

کنگرفرنگي گياه بومي مناطق مرکزي مديترانه است ولي در حال حاضر در بيشتر نقاط معتدل دنيا کشت يم شود . رومي ها در حدود ۲۰۰۰ سال پيش اين گياه را پرورش مي دادند و بعنوان سبزي در سالاد استفاده مي كردند . کنگرفرنگي در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمريکا کشت شد . 
اکنون کاليفرنيا و سواحل اقيانوس آرام مرکز کشت کنگرفرنگي مي باشد . کنگرفرنگي براي رشد احتياج به آب و باران فراوان دارد . 
کنگرفرنگي گياهاي است چند ساله دراي ساقه اي راست که ارتفاع آن بحدود يک متر مي رسد . برگهاي آن پهن و دراز مانند برگهاي کاهو است که برنگ سبز تيره است . در انتهاي ساقه ميوه آن که بشکل ميوه کاج يا سيب فلس دار است مشاهده مي شود .گلبرگهاي آن ضخيم و گوشتي بوده و انتهاي گلبرگها ضخيم تراست که مصرف خوراکي دارد . 
براي خريد کنگرفرنگي دقت کنيد که برگها باز نشده و سفت و سبز باشد . هنگاميکه برگهاي کنگرفرنگي قهوه اي است نشان دهنده کهنه بودن آن مي باشد . فصل کنگرفرنگي معمولا ماههاي فروددين و ارديبهشت ( آپريل و مي )است
 .



تركيبات شيميايي 

برگهاي خوردني کنگرفرنگي داراي اينولين ، اينولاز و ماده اي تلخ بنام سينارين Cynarine مي باشد . 
سينارين زياد کننده ترشحات صفرا است و علت صفرا بري کنگرفرنگي داشتن اين ماده است . در صد گرم کنگرفرنگي پخته مواد زير موجود است : 
انرژي: ۱۴ کالري
پروتئين : ۱.۵ گرم 
آب : ۸۶ گرم 
مواد چرب : ۰.۱ گرم 
مواد نشاسته اي: ۵ گرم

کلسيم : ۲۲ ميلي گرم 
فسفر : ۴۰ ميلي گرم 
آهن : ۰.۶ ميلي گرم 
سديم : ۳۰ ميلي گرم 
پتاسيم : ۰ ۲۵ ميلي گرم
ويتامين آ : ۴۰ واحد بين المللي 
ويتامين ب ۱ : ۰.۰۴ ميلي گرم 
ويتامين ب ۲ : ۰.۰۲ ميلي گرم 
ويتامين ب ۳ : ۰.۶ ميلي گرم 
ويتامين ث : ۵.۲ ميلي گرم

خواص داروئي 

کنگرفرنگي از نظر طب قديم ايران گرم و کمي خشک است . قسمت مورد استفاده کنگرفرنگي برگها و قسمت وسط آن است که بنام قلب کنگرفرنگي معروق مي باشد . کنگرفرنگي : 
۱) کبد را تميز و اعمال کبد را تنظيم مي کند .
2) ترشح صفرا را افزايش مي دهد .
۳) از جمع شده چربي در کبد جلوگيري مي کند و آنهايي که کبد چرب دارند بهتر است از کنگرفرنگي استفاده کنند 
۴) يرقان مزمن را درمان مي کند .
۵) تقويت کننده بدن است .
۶) موجب دفع ادرار مي شود .
۷) تب بر است .
۸) در درمان رماتيسم موثر است .
۹) يبوست هاي ناشي از عدم صفرا را درمان مي کند.
۱۰) در درمان ورم روده موثر است .
۱۱) باعث دفع سنگهاي کيسه صفرا مي شود .
۱۲) نيروي جنسي را افزايش مي دهد .
۱۳) کليه و مثانه را گرم مي کند .
۱۴) گاز و نفخ معده و روده را از بين مي برد . 
۱۵) باعث هضم غذا مي شود .
۱۶) بيماريهاي کبدي را درمان ميکند . 
۱۷) کلسترول خون را پائين مي آورد .
۱۸) داروي لاغري است و کسانيکه مي خواهند وزن کم کنند و لاغر شوند مي توانند هر روز کنگرفرنگي بخورند . 
۱۹) سرگيجه را برطرف مي کند .
۲۰) آنهائيکه گوششان زنگ مي زند اگر کنگرفرنگي را بخورند آنرا برطرف مي کند .
۲1) مبتلايان به بيماري قند مي توانند با خوردن کنگرفرنگي قند خود را تنظيم کنند .
۲۲) در درمان ميگرن موثر است . 
۲۳) در برطرف كردن بيماري آسم اثر مفيد دارد . 
۲۴) نقرس را برطرف مي کند . 
۲۵) کنگرفرنگي رگها را تميز كرده و تصلب شرائين را درمان مي کند . 
۲۶) در برطرف كردن اگزما موثر است . 
۲۷) در درمان اکثر بيماريهاي پوستي اثر مفيد دارد . 
۲۸) سموم بدن را دفع مي کند . 

29) زخم هاي ريه و روده را درمان مي کند . 

30) براي جلوگيري از ريزش مو ار برگهاي کنگرفرنگي ضماد تهيه كرده و به سر بماليد . 
۳۱) براي برطرف كردن بوي بد زير بغل عصاره برگ کنگرفرنگي را به زير بغل بماليد . 
۳۲) عصاره کنگرفرنگي را اگر به بدن بماليد خارش را برطرف مي کند . 
کنگرفرنگي چون گرم است بهتر است با سرکه خورده شود .



طرز تهیه چای آرتیشو :

برای تهیه چای آرتیشو ده تا پانزده گرم برگ خشک و بیست تا چهل گرم برگ تازه آنرا در یک قوری کوچک آبجوش دم کرده و پس از بیست دقیقه آنرا صاف کنید و هر روز یکی دو استکان آز آن بنوشید.
در ضمن آب آرتیشو نیز دارای خواص درمانی بوده و شیره برگ آرتیشو یا کنگر فرنگی دارای املاح املاح معدنی مختلف و سینارین Cynarine است و مصارف درمانی فراوان دارد ولی تهیه آن امروزه چندان معمول نیست. مصرف آن اوره خون و مقدار درصد غیر طبیعی کلسترول خون را کاهش می دهد. معمولاً آب آرتیشو به آب سبزیهای دیگر برای تأثیر بیشتر بر روی کبد افزوده می شود.

احتیاط : بهتر است زنان در طى دوره شيردادن از مصرف آرتيشو خوددارى كنند زيرا ترشح شير را كاهش مى دهد.

 
نیاز اکولوژیکی 


آرتیشو محصول فصل خنک است و بهترین رشد در 24 درجه در روز و 13 درجه در شب انجام می شود. آرتیشو به سرما مقاوم است ولی قسمت هوایی آن در اثر سرمای زمستان و یخبندان خشک می شود. آرتیشو چندین درجه سرمای زیر صفر را تحمل می کند ولی اگر یخبندان در طی رشد گیاه برای مدت زیادی ادامه یابد می تواند گیاه را از بین برد و یا به آن صدمه بزند. به همین دلیل آرتیشو را در مناطقی که دارای آب و هوای ملایم در زمستان است می کارند. ساقه گوشتی زیرزمینی آن در مجاورت سرمای منهای 10 درجه سانتی گراد به مدت چند روز از بین می رود. قسمت خوراکی آرتیشو در سرمای پائین تر از منهای 2 درجه سانتی گراد از بین می رود.‌آرتیشو را می توان در کلیه خاکها کشت نمود. مناسب ترین زمینها برای کشت آرتیشو خاکهای رس و شنی حاصلخیز بازهکشی و مواد کافی است. pH مناسب خاک بین 8-6 است. 

آماده سازی خاک 


برای تولید حداکثر محصول می توان مقدار 224-112 کیلوگرم در هکتار ازت و 112-56 کیلوگرم در هکتار P2O5 و 112-34 کیلوگرم در هکتار K2O به خاک اضافه نمود. دادن کود اضافی باعث هدر رفتن سرمایه آلوده شدن آب زیرزمینی و کاهش کیفیت محصول خواهد شد. 

تاریخ و فواصل کاشت 

فاصله کاشت در زمین اصلی به فواصل 100*75 و 100*100 و یا 80*80 سانتی متر می باشد.

کاشت 

در کاشت یکساله از کشت مستقیم بذر استفاده می شود. به دلیل جوانه زنی ضعیف و یا عدم جوانه زنی بذرها ، نیازمند کاشت با تراکم بیشتر و با فاصله نزدیک تر هستیم و بعد از آن باید گیاهان اضافی تنک شوند. آرتیشو با بذر زیاد می شود پس از جوانه زدن برگهای طوقه ای شکل تشکیل می شود که در ادامه رشد ساقه گل دهنده از آن ظاهر می شود ریشه ها و قسمتهای تحتانی ساقه گوشتی شده و به صورت اندام ذخیره ای در می آید. بذر آرتیشو نسبتاً درشت است.نشأ کاری برای بهبود جوانه زنی غیر یکنواخت و طول رویش طولانی استفاده می شود. در کاشت چند ساله از تقسیم طوقه استفاده می شود. که این قطعات ریشه در گودالهایی به عمق 15-10 سانتی متر کاشته می شوند که فاصله گیاهان در ردیف ها 2/4 تا 1/2 سانتی متر و فاصله ردیفها 3 تا 4/2 سانتی متر است. کشت گیاهان در سیستم شبکه ای برای راحت تر شدن حذف علف های هرز انجام می شود. بذر معمولاَ در اواخر زمستان در محل گرم می پاشند. بذر پاشی بهتر است در گلدانهای توربی انجام گیرد. بنابراین در هر گلدان یک عدد بذر قرار می گیرد و روی آنرا با مقداری خاک می پوشانند. دمای خزانه 18 تا 22 درجه سانتی گراد تا زمان جوانه زنی و سپس 12 تا 16 درجه سانتی گراد می باشد. پس از آماده شدن نشاء که حدود 6 هفته به طول می انجامد آنرا در زمین اصلی به فواصل 100*75 و یا 100*100 و یا 80*80 سانتی متر منتقل می کنند. عمق کاشت تشاء عمیق تر از آنچه در خزانه بود می باشد.از سال سوم در پائیز برگها و ساقه های باقیمانده را چند سانتی متر بالاتر از خاک بریده و گیاه را با مقداری خاک نفوذ پذیر، کود حیوانی ، کاه، خاک و برگ یا تورب می پوشانیم . این مواد گیاه را در مقابل یخبندان محفوظ نگه می دارند. در روش از دیاد باپا جوش (Sucker) ، قسمت زیرزمینی آنرا به نحوی تقسیم کرده که هر کدام دارای یک پا جوش باشند. در تهیه پا جوش باید دقت کرد که آنها را از پایه های قوی که محصول زیاد می دهند،انتخاب کرد. طول یا جوش در هنگام قطع باید حدود 25 تا 30 سانتی متر بوده و در صورت امکان با کمی ریشه همراه باشد. تذکر : از ارقام رایج آرتیشو می توان رقم Green Glob را نام برد که 90 درصد به ازدیاد رویشی جواب می دهد. ارقام بذری آرتیشو عبارتند از : Green Glohe Emerald Imperial starImproved

داشت 

آرتیشو نیاز به آب کافی در طول دوره رویش دارد. رطوبت کم خاک بویژه در زمان تشکیل جوانه باعث کوچک شدن و کاهش تعداد آن می شود. آبیاری زیاد باعث پوسیدگی ریشه می شود. دفع علف های هرز باید پس از آبیاری انجام گیرد و بوته آرتیشو را باید در اواخر پائیز قبل از فرا رسیدن سرما و یخبندان ، با مقداری کاه پوشاند و با طناب آنرا بست. بدین ترتیب می توان گیاه را برای سال بعد حفظ نمود. در اوایل بهار کاه را دور کرده و یا اینکه آنها با خاک اطراف مخلوط می کنیم. در این زمان عمل گیاه زنی نیز می تواند انجام گیرد. برای این کار مقداری از خاک اطراف بوته را کنار زده و با یک بیل پا جوشها را از ریزوم قطع می کنند و به همراه مقداری خاک در محل دیگر می کارند. قبل از پر کردن گودالها با خاک بهتر است که مقداری کود حیوانی پوسیده در داخل گودال قرارداد. یکی از روشهای درست مدیریت رشد، قطع کردن دوباره و هرس قبل از جابجایی است، که از سطح زمین و بالای رویش انجام می گیرد. قطع شاخه و برگ برای کاهش هجوم حشرات انجام می گیرد. قطع دوباره، گیاهان را از بین نمی برد بلکه آنها را تحریک به توسعه و رشد،و تولید جوانه های جدید می کند که به زودی ظهور می یایند. وقتی گیاه هرس و یا دوباره قطع می شود اگر رطوبت کافی باشد با بکار بردن 25 تا 50 ppm اسید جیبرلیک گیاه قادر خواهد بود شاخ برگ تولید کند و نمو جوانه تشدید یابد. این عمل می تواند جوانه را حدود 5 تا 7 هفته ترقی دهد. مبارزه با آفات آرتیشو در مراقبت از رشد گیاه باید مدنظر باشد از مهمترین آفات گیاه پروانه آلو (Platyptillia Cardnidactyla) و سفیدک حقیقی،ته ها مثل Aphis Faba و شته سبز هلو می باشد.

برداشت 

عمل برداشت زمانی صورت می گیرد که گل به صورت غنچه باشد( قبل از باز شدن گلها)نهنج این گیاه خوراکی بوده و چون گوشتی است با ارزشترین قسمت گیاه می باشد. به غیر از ساقه اصلی گل دهنده در آرتیشو ساقه های گل دهنده فرعی نیز به وجود می آیند که غنچه های آنها کوچکتر است. عمل برداشت غنچه ها قبل از آنکه نرم و یا فیبری شوند، صورت می گیرد. در هنگام برداشت محصول همواره باید سعی نمود تا همیشه حدود 5 ساتی متر از ساقه با گل همراه باشد. برداشت معمولاً با دست و با زحمت انجام می گیرد که شامل قطع تمامی ساقه ها در زیر پایه جوانه گل می باشد. جوانه های برداشت شده با ساقه حدود 15-10 سانتی متر در درازای پایه جوانه و گاهی به طور کوتاه تا هم سطح شدن، با پایه جوانه انجام می گیرد. برداشت های مکرر شدیداً تحت تاثیر دما است در دماهای پائین دوهفته یا بیشتر ممکن است انجام شود و در طول دوره های گرمایی برداشت در هر 4 تا 5 روز انجام می شود. دوره برداشت می تواند 8 تا 9 ماه نیز ادامه داشته باشد که اغلب حدود یکسال است و تقریباً 25 بار برداشت می شود. جوانه های بالاتر از حد بلوغ تلخ و چوبی می باشند و بافت خوراکی و گوشتی کمتری دارند.گیاه باید در زمان حداکثر اندازه و قبل از باز شدن براکته ها برداشت شود. 

دامنه انتشار 

براکته های گوشتدار آرتیشو برای مصارف تغذیه در ایران پرورش می یابد

آناناس

آناناس

راسته آلبومینال به دو گروه تقسیم می‌شود که یکی از آنها گلهای منظم دارد بجز زیرین بودن تخمدان در دیگر اختصاصات مشابه لاله هستند و دیگری دارای گلهای نامنظم هستند. در این گروه معمولا از تعداد پرچمهای نافه کاسته شده و یا برخی از آنها به ناپرچمی مبدل می‌گردند و یا کاملا گلبرگ مانند هستند. این راسته دارای تیره‌های متعددی است. گیاه آناناس به تیره بروملیاسه از این راسته تعلق دارد. 

تیره بروملیاسه 

گیاهان این تیره غالبا علفی و بسیاری از آنها گیاهان سطح چسب و برخی نیز تقریبا درختچه مانند هستند. ساقه این گیاهان عموما بسیار کوتاه ، گاهی استولون‌دار ، دارای برگهای طوقه‌ای ، کم و بیش خطی و یا درفشی هستند. برگها واجد نیام ، وسیع ، گشوده ، محکم و در حاشیه دارای دندانه‌های منتهی به خار هستند. گل آذین‌ها به صورت سنبله دو ردیفی یا کپه‌ای ویا خوشه مرکب هستند و گاهی نیز گلها منفرد هستند.
گلپوش شامل کاسه و جام متمایز از هم است. این تیره دارای 60 جنس و حدود 2000 گونه است که همگی در آمریکای گرمسیری تا ارتفاع نزدیک به 4300 متر می‌رویند و فقط یک گونه آن در آفریقا می‌روید. از این تیره در رویشهای ایران هیچ نمونه‌ای وجود ندارد. از جنسهای معروف آن باید آناناس را نام برد که اخیرا در برخی نواحی گرم جنوبی به کشت آن مبادرت شده است

جنس آناناس 

گونه معروف این جنس همان آناناس معمولی Ananas sativa است که در جزایر آنتیل و هاوایی به صورت وسیعی کشت می‌شود. از وسط طوقه برگهای قاعده‌ای آن که در سطح خاک قرار دارند، در سال سوم ساقه هوایی خارج می‌شود که در انتها حامل گل آذین سنبله‌ای است. گل آذین مزبور گوشت‌دار و دارای گلهای متعدد نازا ، بدون دمگل ، آبی رنگ و در انتها واجد تاجی از برگهای نسبتا کوچک بهم فشرده است.
از آنجا که گلها در گونه‌های پرورش یافته آناناس هیچگاه دانه ایجاد نمی‌کنند و به عبارت دیگر گلها در این گونه نازا هستند، لذا تکثیر گیاه بوسیله قلمه زدن برگهای رویشی تاج صورت می‌گیرد. میوه سته و عموما سترون است و همراه با برگکها و محور گوشتی گل آذین خورده می‌شود. بنابراین بخش خوراکی آناناس در واقع اجتماعی از میوه‌ها و اندامهای همراه آن است و نوعی میوه مرکب به شمار می‌آید.

تركيبات

آناناس سرشار از ويتأمين ها و مواد مغذى مثل كلسيم، پتاسيم، فيبر و ويتامين ث است علاوه بر اينها بسيار كم چربى و كم كلسترول است.
اين خواص را مى توانيد از مصرف كمپوت آناناس، ميوه تازه آن، ميوه يخ زده يا حتى آب آناناس به دست آوريد.

و دارای ویتامینهای A, B1,Cاست.

کربوهیدرات 13 گرم

پروتئین 4/0گرم

کلسیم 17میلی گرم

فسفر 11میلی گرم

آهن 5/0میلی گرم

ویتامین A80واحد بین المللی

تیامین 09/0میلیگرم

ریبوفلاوین 02/0 میلی گرم

نیاسین یاویتامین PP 2/0 میلی گرم

اسید اسکوربیک 18 میلی گرم

خواص داروئي‌:

1) يكى از خواص مهم آناناس كمك به ساخت استخوان هاى سالم و استحكام استخوان ها است.

2) آناناس غنى از منيزيم ماده معدنى اى است كه وجودش براى ساخت استخوان ها و ارتباط بافت ها ضرورى است.

3) آناناس باعث رشد استخوان ها در بدن جوانان و استحكام استخوان ها در پسران مى شود.

4) بهبود سرماخوردگى و كاهش ميزان سرفه.

(«بروملين» موجود در آناناس باعث كاهش شديد سرفه يا توقف سرفه هاى شديد و كاهش ميزان لحاظ مى شود. پس هنگام سرماخوردگى خوردن آناناس را فراموش نكنيد.)

5) آب آناناس مدر است و ادرار را زیاد می کند.

6) در مورد عقب افتادن عادت ماهانه خانمها و منظم کردن آن نیز تأثیر فوق العاده ای دارد.

7) در هند و چین از میوه ی رسیده آن به عنوان خونساز و تصفیه کننده خون استفاده می شود و مدر است.

8) میوه ی نرسیده ی آن برای سقط جنین مؤثر است. و مسهل قوی می باشد(در شبه جزیره بالی از آن استفاده می کنند(

9) برگهای له شده ی آن را مخلوط با نمک برای مالش کمر و تسکین درد کمر بکار می برند(در فیلیپین(

كشت (پرورش) آناناس‌:

در حال حاضر کشت و کار آناناس در گلخانه های احداث شده در سطح کشور کم و بیش به چشم می خورد بطوریکه اخبار مربوط به کشت و کار آناناس از شبکه های مختلف تلویزیونی و رادیویی به سمع و نظر هموطنان گرامی می رسد. از آنجا که محصول آناناس جزء میوه های گرانقیمت محسوب می شود کشت و پرورش آن در گلخانه از ارزش اقتصادی خوبی برخوردار است مضافاً توجه به نکته نیز اهمیت دارد که کشت آناناس همرا با موز نیز به صورت مخلوط امکان پذیر است.که مزایای انجام چنین کشتی بیش از معایبی چون کاهش اندک قندها و اسیدهای موجود در میوه و یا استحکام بافت میوه است.اناناس گیاهی چند ساله و تک لپه است که از آمریکای جنوبی و هاوایی به سایر نقاط دنیا برده شده. آناناس میوه ای است گرمسیری از خانواده برومیلیاسه(Bromeliacea) که تا کنون 1800 گونه از آن در 46 جنس شناسایی شده است. گیاهان این خانواده دارای صفات مشترکی می باشند از جمله این خصوصیات می توان به تشکیل برگ بر روی ساقه ای کوتاه و فشرده (حالت روزت) اشاره کرد که وسط آنها حفره ای به وجود می آید که ساقه گل دهنده از میان آنها ظاهر می شود گلها بسیار زیبا و جذابند و درخشندگی آنها در کنار جذابیت برگها خود نمایی می کند همه آنها ریشه گوشتی دارند ولی مقدار زیادی از آب مورد نیاز خود را از طریق آب جمع شده در حفره وسط برگها جذب می کنند که اهمیت وجودی ریشه ها را کم رنگ می کند بطوریکه می توان تا ریشه دار شدن اندامهای گیاه در زمان تکثیر آب مورد نیاز گیاه را از طریق حفره میانی برگها تامین کرد. این موضوع در نهالهای به وجود آمده از بذر نیز دیده می شود بطوریکه ریشه های اولیه عمر زیادی ندارند و از بین می روند و ریشه های ثانویه که قدرت انشعاب و نفوذ بهتری در خاک دارند جای آنها را می گیرند و رطوبت مورد نیاز از حفره میانی تامین می شود.آناناس در مقابل خشکی و گرما نیز مقاومت خوبی دارد و سرمای 0 تا 5 درجه سانتیگراد را نیز تحمل می کند اما میوه آن در صورت مواجهه با دمای کمتر از 1 درجه سانتیگراد سرمازده می شود و از نظر شکل تغییر می کند و ویتامین C و قند موجود در آن کاهش می یابد که سبب تغییر مزه در آن می گردد و اگر این سرما در زمستان تشکیل و ظهور گل باشد سبب کاهش کیفیت گل می شود.به لحاظ شکل ظاهری بوته آناناس دارای 70 تا 80 برگ است که بیشترین طول آنها معادل یک متر و عرض آنها 6 تا 7 سانتیمتر است. قسمت فوقانی برگها قرمز ابلق و زیر آنها خاکستری نقره ای است در بعضی ارقام کناره و زیر برگ دندانه دار است حالت قرار گرفتن برگها مارپیچی است بطوریکه برگ اول و سوم بر روی یکدیگر قرار می گیرند(در کشور فیلیپین از فیبر موجود در برگ آناناس نوعی پارچه تهیه می کنند) حداکثر ارتفاع بوته یک متر که با گذشت زمان بوته پهن می شود و تا 5/1 متر مربع فضا را اشغال می کند که می تواند ناشی از تولید پاجوش باشد در حال حاضر مزارعی در دنیا وجود دارد که 30 سال قدمت دارند اما بهترین و عاقلانه ترین راه احیاء، احداث مجدد باغ هر 3 تا 4 سال یکبار است میوه آناناس بر روی یک دمگل بلند و در انتهای ساقه گل دهنده ای به طول 7 تا 15 سانتیمتر تشکیل می شود تعداد گل بر حسب رقم 100 تا 200 عدد است که اجزاء آن مضربی از عدد 3 شامل 3 کاسبرگ که حفره ای به وجود می آورند که در قسمت بالایی به رنگ آبی و بنفش و در پایین سفید رنگ است که بسیار جذابند 6 پرچم با تخمدانی تحتانی و 3 برچه ای که هر برچه 14 تا 20 تخمک دارد که در دو ردیف قرار دارند کلاله از نوع 3 قسمتی است باز شدن گلها از زمان ظهور گل 10 تا 20 روز طول می کشد و میوه از کلیه قسمتهای تخمدان، گل ونهنج به وجود می آید. دو خصوصیت در آناناس باید مد نظر قرار گیرند اول اینکه ظهور گل را می توان با اضافه کردن پودر سفید رنگ اتفون به غلظت PPM1000 در آب و پر کردن حفره وسط برگها جلو انداخت و سبب گل انگیزی در آناناس شده زیرا اتفون سبب آزاد شدن اتیلن و تحریک گل دهی و رشد و نمو سلولهای گیاهی است.گل معمولاً بعد از 15 ماه از زمان کاشت ظاهر می شود که دو جنسی است اما میوه بدون دخالت گل نر تشکیل می شود در ارقام دارای بذر (N2) گرده فعال است که بدلیل خود ناسازگاری عمل اخته کردن گل و گرده افشانی توسط دست از سایر ارقام سازگار انجام می شود بهترین زمان این کار صبح زود در زمان باز شدن گلها است و این کار برای تهیه بذر و بررسی صفات بوجود آمده از توارث انجام می شود.(نکته قابل توجه اینکه عمل گرده افشانی بر روی ارقام دارای بذر N2در طبیعت توسط پرندگان انجام می شود) میوه هایی که عموماً در بازار دیده می شود یک میوه مجتمع هستند که از بوته های بوجود آمده از طریق تکثیر غیر جنسی(از طریق ریشه دار کردن اجزاء مختلف اندام گیاه)تولید شده اند و میوه هایی تا 5/2 کیلوگرم نیز تولید می کنند اولین محصول بوته آناناس در سال دوم تشکیل می شود که بهترین محصول به شمار می رود. سال بعد شاخه 2 تا شده و دو آناناس کوچکتر به وجود می آورد و در سال سوم میوه دهی 4 میوه کوچکتر تولید می کند که به ترتیب کیفیت میوه در هر سال پایین تر می آید گلهای بوجود آمده در زمستان میوه خود را در تابستان می توانند عرضه کنند

زرد چوبه

زرد چوبه

تاريخچه زردچوبه

زردچوبه چون زنجبيل از قديم الايام مصرف مى شده است. پزشکان چينى و هندى در هزاران سال پيش آن را براى درمان چشم درد و زخمهاى جلدى به کار مى بردند. اين پزشکان زردچوبه را با شير مى جوشانيدند و آن را دواى ممتازى براى درمان زکام مى دانستند. ((ديوسکوريد)) طبيب يونان قديم آن را به نام زعفران هندى ناميده و عقيده داشته که زردچوبه داراى همان خواصى است که زعفران دارد. در قرون وسطى اعراب زردچوبه را در اروپاى غربى معرفى کرده و شناسانيدند. در دفتر دارايى يکى از دارو فروشان شهر فرانکفورت به سال 1450 ميلادى جزو کالاهايى که نوشته از زعفران هندى نام برده است . در اين زمان زردچوبه يا زعفران هندى را براى معالجه يرقان و امراض کبدى به کار مى برند و همه جا معالجه آن عموميت داشت. پزشکان قرن نوزدهم زردچوبه را اشتها آور مى دانستند که انسداد کبد و طحال را برطرف کرده و براى يرقان و سنگ کليه مفيد است. به طور کلى قرون هجدهم و نوزدهم اگر چه زردچوبه در طب کم مصرف مى شد ولى در صنايع دستى براى پارچه بافى و رنگ کردن چوب به کار مى رفت.

 

مشخصات ظاهری زردچوبه

گیاهی علفی، پایا، به ارتفاع یک تا یک و نیم متر و دارای ریزوم متورمی است که از آن ساقه ی هوایی خارج می شود. از مشخصات آن این است که در قاعده ی ساقه ی گیاه برگهای بدون دمبرگ با غلاف مشخص، ولی در قسمت فوقانی آن برگهای کامل ظاهر می شود. ساقه ی گلدار گیاه از بین برگهای اخیر خارج می گردد. گلهای آن مجتمع به صورت سنبله و محصور در دو براکته به رنگ سبز مایل به زرد است. هر گل آن سه کاسبرگ به رنگ زرد مایل به سبز و جامی مرکب از سه گلبرگ نامساوی و پیوسته به هم به صورت بوق دارد. درون جام گل یک پرچم زایا و پنج پرچم تحلیل یافته در اطراف مادگی با تخمدان سه خانه جای دارد. میوه ی آن پوشینه است.

از کناره ی برگهای غلاف دار قاعده ساقه، شاخه های کوچک و استوانه ای شکل ضخیمی خارج می شود که به صورت مورب در زمین فرو رفته که هر یک ایجاد ریشه و برجستگی هایی می نماید. به این ترتیب پیوسته پایه های جدید به وجود می آید.

این گیاه در نواحی شرقی هندوستان و چین می روید ولی در بسیاری از نقاط حاره، مخصوصاً در هند و مالزی پرورش می یابد. تکثیر آن مانند زنجبیل از طریق کاشتن قطعات ریزوم جوانه دار گیاه صورت می گیرد.

 قسمت مورد استفاده این گیاه( این گیاه بومی ایران نیست و نام زردچوبه به ریزوم این گیاه که در بازارهای ایران وجود دارد، اطلاق می شود) ریزوم آن است که پس از خارج نمودن از زمین ریشه های آن را جدا ساخته، با آب می شویند، سپس در آب جوش قرار داده پس از خارج کردن در گرمای خورشید به مدت چند روز خشک می کنند. ریزوم های خشک شده را نیز بر حسب ابعاد جور می نمایند و به دو صورت زیر در معرض استفاده قرار می دهند:

1. نوع گرد Curcuma rond که از غده های درشت اولیه ی گیاه به دست می آید.

2. نوع دراز Curcuma long که به شکل تقریباً استوانه ای، به طول سه تا هفت و به قطر یک تا دو سانتی متر است.

نوع گرد آن معمولاً از نظر مصرف بر نوع دراز ترجیح داده می شود.

سطح خارجی قطعات زردچوبه، رنگ زرد یا خاکستری مایل به قهوه ای دارد. بوی آنها معطر و مخصوص و طعم آنها، معطر و تلخ است و اگر در دهان قرار گیرد، آب دهان را به رنگ زرد در می آورد.

 ترکیبات شیمیایی

زردچوبه دارای اسانسی مرکب از اسیدهای والرینیک و کاپریلیک، یک درصد فلاندرن، سابی نن،یک درصد سینئول و یک درصد بورنئول است همچنین دارای نوعی الکل به نام تورمرول می باشد به علاوه دارای کورکومون(یک ماده ی رزینی زرد رنگ) و کورکومین (یک ماده ی نارنجی زرد و قابل تبلور) است؛ از کورکومین نوعی کاغذ جهت سنجش pH محلول ها استفاده به عمل می آورد.

 خواص دارویی

1.گرفتگی و انسداد صدا را باز می‌کند و برای تمیز کردن کبد بکار می‌ رود.

2.مخلوط یک قاشق غذاخوری زردچوبه و یک قاشق انیسون و سرکه برای درمان یرقان مفید است.

3.برای رفع دندان درد آنرا در دهان انداخته و بجوید.

4.زردچوبه بهترین داروی ضد تورم است و در اروپا و آمریکا از آن بدین منظور استفاده می‌کنند که می‌توان از سه فنجان دم کرده زردچوبه در روز و یا مقدار دو کپسول سه بار در روز استفاده کرد.

5.برای خشک کردن زخمها و رفع درد آنها می‌توان گرد خشک زردچوبه را روی آنها ریخت.

6.زردچوبه بادشکن، تصفیه کننده خون، تب‌بر، محرک و انرژی‌زا می‌باشد.

7.زردچوبه برای رساندن دمل نیز مفید است.

8.خانم‌هایی که عادت ماهیانه آنها نامنظم است برای تنظیم آن باید از زردچوبه استفاده کنند.

9.از زردچوبه برای درمان کمر درد، پشت درد و سینه درد نیز استفاده می‌شود.

10.برای درمان اسهال و اسهال خونی حتما از دم کرده زردچوبه استفاده کنید.

11.برای درمان التهاب لثه زردچوبه را دم کرده و آنرا قرقره کنید.

12.زردچوبه از سرطان جلوگیری می‌کند بنابراین حتما سعی کنید که در غذاها از زردچوبه استفاده کنید.

نتايج يك تحقيق نشان داده است مصرف زردچوبه در پيشگيری از سرطان‌های کولون، پوست، معده، کبد، ريه، دئودنوم و پستان موثر است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایسنا، گروهی از محققان دانشکده علوم تغذيه و صنايع غذايی و مرکز تحقيقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهيد بهشتی در مطالعه خود آورده‌اند: استفاده از زردچوبه هيچ گونه عارضه‌ای نداشته و می‌تواند در فاز بالينی مورد استفاده قرار گيرد.زردچوبه در قدیم برای درمان سل بکار می‌رفته است.

 يك بررسی جديد نشان می‌دهد كه زردچوبه و مكمل‌های غذايی آن ممكن است به پيشگيری و درمان برخی بيماری‌های استخوانی كمك كنند.

ريشه زردچوبه در طب سنتی آسيا برای قرن‌ها به عنوان درمانی برای التهاب مفاصل يا آرتريت كاربرد داشته است. داروهای ضدالتهابی نوين كه برای درمان آرتريت به كار می‌روند عوارض جانبی بسياری دارند بنابراين پزشكان و پژوهشگران به دنبال شيوه‌های درمانی جايگزين براي اين بيماری بوده‌اند.

امروزه مكمل‌های غذايی حاوی زردچوبه با نام كوركومين (curcumin) كه رنگ زرد زردچوبه ناشی از آن است،در بازار موجود است. تصور می‌شود اين ماده نيز دارای خواص ضدالتهابی باشد.

دكتر فانك با دكتر باربارا ان. تيمرمن، رئيس مركزپژوهش طب گياهی آريزونا- براي بررسی بهتر اثرات مواد شبه كوركومينی در زردچوبه عصاره‌هايی با ميزان استاندارد تهيه كردند سپس تاثيربخشی آنها را بر روی موش‌های آزمايشگاهی مبتلا به آرتريت روماتوئيد آزمايش كردند نتيجه آن بود كه اين مواد واقعاْ علائم التهاب مفصل را كاهش می‌ دهند.

 مضرات

با تمام مزایای گفته شده باید اشاره کرد که زیاده‌روی در مصرف زردچوبه برای قلب مضر است ولی اگر آنرا با لیمو ترش استفاده کنید اثرات مضر آنرا خنثی می‌سازد.

:بذر البنج

 :بذر البنج                     

 

 

 

 

نام تيره:solana ceae

 

 

 

 

 

 

نام علمي:Hyocyamus niger

 

 

 

 

مقدمه:

 

از گذشته مردم از سمي بودن گياه بنگ دانه مطلع بودند و براي مداواي برخي از بيماري ها از آن استفاده مي كردند0

پمادهايي كه از برگهاي اين گياه ساخته مي شد در اكثر فارماكوپه ها

عنوان يك گياه دارويي معرفي  شده است0برگها ،بذرها و ريشه بذر البنج حاوي مواد مؤثره است كه در صنايع داروسازي اهميت زيادي دارد0اندام هاي ذكر شده سمي ومرگ آورند ومواد دارويي آنها را فقط بايد در صنايع داروسازي استحصال نمود 0بذر البنج يكي از تركيبات سيگار ضد آسم است 0

 

 

 

 

 

        پراكنش جغرافيايي:                                                                                                                             

 

اين گياه در كنار جاده ها،اماكن ،مخروبه ها،قبرستانها ومناطق باير اغلب نقاط اروپا مانند يوگسلاوي،منطقه مديترانه ونقاط مركزي وغربي آسيا مانند ايران وهمچنين شمال آفريقا ميرويد0در ايران اين گياه در اطراف تهران،كرج،نواحي شمالي تهران مانند ونك،آذربايجان ،اردبيل،آستارا ،اراك وتفرش وگرگان ميرويد0

 

  خصوصيات گياهشناسي:       

 

گياهي است علفي ،دو ساله وداراي ساقه استوانه اي شكل،خميده در ناحيه رأس و به ارتفاع cm80 تا60 اين گياه ريشه اي راست،دراز ونسبتاً ضخيم دارد0

برگهاي متناوب ،مثلث شكل ،نوك تيز ودر قسمت انتهايي ساقه معمولاً عاري از دمبرگ ومنقسم به لوبهاي نامساوي است0رنگ برگها سبز مايل به سفيد وبه مجرد دست زدن نيز به انگشتان مي چسبد0

گلها در ارديبهشت و خرداد ظاهر مي شود0ميوه آن پوشينه وداراي ظاهري شبيه ديگ دهانه دار ومحتوي 500تا4گلها در ارديبهشت و خرداد ظاهر مي شود0ميوه آن پوشينه وداراي ظاهري شبيه ديگ دهانه دار ومحتوي 500تا400دانه كوچك است0گلهاي درشت آن سمي است ولي با وجود آن مورد توجه زنبور عسل قرار مي گيرد0

قسمت مورد استفاده آن برگ ودانه است0

 

  تركيبات شيميايي:

 

مقدار كلي آلكالوئيدهاي آن بر حسب شرايط محيط تغيير مي كند ولي در هر حال مقدار كلي آن از بلادون كمتر است وداراي مخلوطي از آلكالوئيدهاي مهم مانند هيوسيامين،هيوسين ياآسكوپولامين وبه مقدار كم آتروپين است0علاوه بر آلكالوئيدهاي مذكور داراي روغن قابل استخراج  و30 درصد آميدون مي باشد0روغن دانه آن داراي دو اسيد چرب اشباع شده استارئيك و پالمتيك ودو اسيد چرب اشباع نشده اولئيك ولينولئيك است0

 

   خواص درماني :

 

بنگ دانه اثر ضد تشنج،آرام كننده درد ،مخدر،باز كننده مردمك چشم وخواب آور دارد و در آن از بيماري هايي كه منشأ عصبي دارد وهمين طور در اختلالات دماغي استفاده مي شود0همچنين در بيماري هاي دستگاه تنفس مانند سرفه هاي تشنجي،سياه سرفه،سل ،برونشيت مزمن،دردهاي عصبي ودردمفاصل،نقرس وصرع وبه علت دارا بودن هيوسين نسبتاًزياد ددتر بيماري پاركينسون كاربرد دارد0

 

   

نياز هاي اكولوژيكي :

 

اين گياه تقريباًدر هر اقليمي قابل رويش است0بذر البنج گياهي است بلند روز كه در طول رويش به مقدار زيادي نور احتياج دارد0براي تسريع در رشد ونمو وافزايش مواد مؤثره به مواد هوموسي وخاكهاي غني از نيتروژن نياز دارد به طوري كه كمبود مواد وعناصر غذايي در خاك اثرهاي نامطلوبي در رويش اين گياه دارد0

 

   مواد وعناصر مورد نياز:

 

استفاده از كودهاي حيواني در خاكهايي كه اين گياه كشت مي شود مناسب است وباعث افزايش عملكرد ميشود0كودهاي شيميايي نيز به مقاديرمناسب باعث افزايش پيكر رويشي ومقدار آلكالوئيدهاي آن مي شود-در فصل پاييز هنگام آماده ساختن خاك بايد ازت،اكسيد فسفر واكسيد پتاس به خاك اضافه نمود0

 

  آماده سازي خاك:

 

انجام شخم عميق در زمينهايي كه در آن بذر البنج كشت مي شود ضروري است 0زمين را در فصل پاييز شخم زده وسپس كلوخه ها بوسيله ديسك شكسته وزمين را تسطيح مي كنند0

 

روش كاشت :

 

بذر گياه بذر البنج قوه ي رويشي كمي دارد 0براي افزايش قوه رويشي بذرها بايد يك دوره سرما را بگذرانند0تكثير آن با بذر صورت مي گيرد اين گياه بديل وسعت انتشاري كه دارد هيچ گاه پرورش نمي يابد0چون بذر اين گياه به علف كشها حساس است از اين رو بهتر است بابذر گياهان ديگر كشت شود0 كشت آن بصورت رديفي است تا وجين علف هاي هرز به سهولت و حداقل خسارت به بذر صورت گيرد0

  مراقبت ونگهداري (داشت) :

رشد اوليه آن بسيار كند است دراين فاصله علف هاي هرز رشد مي كنند بنابراين مبارزه با علفهاي هرز باعث افزايش عملكرد مي شود0از ميان علف كشها مي توان از گراماكسون بصورت محلول پاشي استفاده كردهمين طور ،علاوه بر مبارزه شيميايي علفهاي هرز را بايد بصورت مكانيكي وجين كرد و در صورت نياز بايد اين گياه را تنك كرد0 گياهان در طول رويش بوسيله برخي آفات از جمله سوسك سيب زميني (سوسك كلرادو) آسيب مي بينند0براي مبارزه با اين آفات از محلول 2/0 درصد ديمكرون وسافيدان استفاده مي شود0 ممكن است بذر البنج در طول دوره رويش بوسيله برخي بيماريهاي قارچي نظير فيتوفترا آسيب ببيند 0تناوب كشت مناسب وآماده ساختن صحيح واصولي خاك بطور بارزي باعث كاهش بيماري هاي قارچي مي شود0

  برداشت محصول :

 

از سال اول رويش مي توان برگهاي گياه را برداشت نمود0ه9نگامي كه برگها به اندازه نهايي خود رسيده باشندآنها را برداشت مي

 كنند0برداشت برگها در اواسط تابستان بسته به شرايط اقليمي محل رويش صورت مي گيرد كه يك يا چند بار در سال برداشت مي

 شود0آخرين برداشت برگها اواخر مهر-اوايل آبان صورت مي گيردچنانچه كه بذر هاي اين گياه مورد نظر باشد بايد در برداشت برگها دقت نمود تابه گلها يا جوانههاي گل دهنده آسيبي نرسد0

 

   خشك كردن وانبار كردن :

 

برگها يا ساقه ها پس از برداشت بايد خشك شوند0از آنجايي كه برگها از رطوبت فراواني برخوردارند وخشك كردن آنها بسختي صورت مي گيرد بهتر است از خشك كن هاي الكتريكي استفاده كرد0درجه حرارت مناسب براي خشك كردن برگهاي بذر البنج 50 تا 60 درجه سانتي گراد است0

 

 

   منابع ومآخذ:

 

  دكتر اميد بيگي رضا/توليد وفراوري گياهان دارويي جلد دوم/مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوي/چاپ اول /1384

دكتر زرگري علي/گياهان دارويي جلد سوم/مؤسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران/چاپ ششم /1375

 هانس فلوك/گياهان دارويي/دكتر توكلي صابري وصداقت/محمد رضا/چاپخانه گلشن تهران 1366/چاپ ششم 1384/صفحه 138

دكتر اخوت محمود/بيماري هاي گياهان زراعي وباغي/چاپ اول 1372

سنا

 سنا

نام محلي در بلوچستان:نيلتاك،سانا وسناكوري نام علمي:cassia obvata collad

نام تيره:caesalipinaceaeتيره نخوديان

مقدمه:

سنا از دير باز به عنوان يك گياه دارويي مطرح بوده است0بطوري كه درمورد اين گياه از پيامبر اكرم(ص) احاديث زيادي نقل گرديده است0از جمله اين احاديث مي توان به احاديث زير اشاره كرد0

لو كان في شيء شفاء لكان في السناء :اگر درچيزي شفا باشد در سنا است0

همين طور در حديثي ديگر از آن حضرت نقل شده كه فرمود با سنا مداوا كنيد زيرا اگر چيزي مرگ را برگرداند سنا استحضرت علي (ع)  از گياه دارويي سنا به عنوان سيد داروها ياد كرده وفرموده اگر مردم

ميدانستند درسنا چه هست در يك مثقال آن به دومثقهل طلامي رسيدند0

پراكنش جغرافيايي:

اين گياه به حالت خود رو به مقدار زياد در افريقا مانند  ناحيه سودان وصحرا،آسياي صغير،عربستان و سواحل سومالي تا موزامبيك مي رويد0

ودر هندوستان  در بنجاب ،در ايران در نواحي جنوبي وبلوچستان مي رويد0

ويژگي هاي بوتانيكي:

درختچه اي به ارتفاع 70سانتي متر وچند ساله داراي برگهاي مركب برگها كمي پهن وتخم مرغي شكل گل آن زرد مايل به كبود،ميوه آن به صورت غلاف قوسي و خميده از نظر اندازه در حدود طول غلاف باقلا است.برگچه وميوه آن خاصيت دارويي دارد.

تركيبات شيميايي ومواد مؤثره:

رِِِِِِِِِِِِِِِِئين داراي صمغ،املاح منيزيم ونوعي قند است علاوه بر اين داراي ماده اوكسي متيل،آنتراكينون است ،الو امودين، سنئوزيدها وفلاونوئيدهااز ديگر تركيبات موجود در سنا است

مصارف دارويي:

 برگ وتخم سنا به عنوان ملين بصورت بودر يا چاي مصرف

ضمناً در درمان يبوست هاي مزمن به همراه شيرين بيان كاربرد دارد داراي خاصيت مدر،تسكين دهنده اضطراب وآسم،بواسير ودرمان خارش هاي  پوستي مي باشد.

نحوه تكثير:

تكثير سنا بوسيله بذر است0

نياز هاي اكولوژيكي:

اين گياه در مرحله بلوغ به هواي گرم وآفتابي نياز دارد وبيشتر درخاك هاي لومي رسي رشد مي كند0

كاشت ،داشت وبرداشت:

زمان مناسب  كاشت مستقيم اين گياه فروردين تا ارديبهشت است0بذر اين گياه را بايد قبل از كاشت خراش دهي كردو سپس به مدت 12-10 در آب خيساند بذور 3روز پس از كاشت شروع به جوانه زني مي كنند وپس از 14 روز جوانه زني آن كامل مي شود 0اين گياه در مرحله بلوغ كامل به شوري  مقاوم است0 اين گياه در هر هكتار به 100تا 50 كيلو گرم نيتروژن ،20 تا50 كيلو گرم فسفات،20تا30 كيلو گرم پتاس نياز دارد 0به آبياري زياد وغرقابي شدن حساس است0

آبياري آن به صورت فارويي است0زمان برداشت اين گياه پس از كاشت وپس از اينكه برگها رشد كافي نمودند مي باشد 0   معمولا‌‌‌‌‌‌‌‌ً3برداشت انجام مي شود كه برداشت دوم 30تا20 روز پس از برداشت اول و برداشت سوم 30 تا 20روز  پس از برداشت دوم مي باشد0 بعداز برداشت برگها را بصورت يك لايه نازك در سايه پهن كرده تا كاملاً خشك شود وجين علفهاي هرز در مرحله كاشت در اين گياه ضروري است 0

 

عملكرد ومقدار توليد در هكتار:

سنا حدود 2200 تا1400kg در هكتار برگ و200 تا150kg ميوه خشك توليد مي نمايد0

 

 

 

 

 

 

 

منابع ومآخذ:

هانس فلوك /گياهان دارويي/ترجمه دكتر صابري توكلي وصداقت محمد رضا/چاپ ششم 1384/صفحه 189

عاشوري علي رضا /گياهان دارويي /انتشارات مهتاب/چاپ دوم /صفحه 165

باريجه

باريجه

 گياه باريجه (Ferula gummosa Boiss) از تيره چتريان است . اين گياه را در فارسي، باريجه، باريچك، انجدان، قسفر، قاني، واريژ و وريژه  مي گويند.    

در انگليسي به اين Galbanum ميگويند .چندين گونه مهم موسوم به باريجه وجود دارند که عبارتند از :

Ferula gummosa boiss(feruha galbaniflua boiss(buhse)

Ferula schair borsez

Ferula rabri caulis boiss

ولي مهمترين گونه که به گياه باريجه معروف است و بهره برداري شيره ی آن در ايران متداول است ،گونه  Ferula gummosa boiss است که گياهي پايا و چند ساله (3تا 10ساله ) به شمار ميرود و  طول عمر آن بسته به شراط اکولوژيک منطقه مختلف است.

ايرانيان از ديرباز با اين گياه آشنايي داشته اند ، ولي در منابع علمي خارج، کشف باريجه در سال 1884 در نواحي شمالي ايران به نام فردي موسوم به Buhse به ثبت رسيده وgalbaniflua F- نامگذاري شده است . ولي بعداً توسط Boiss به نام F-gummosa خوانده شده است که در حال حاضر نيز نام جديد آن   F-gummosa است.

 ريشه باريجه

 غده اي و حجيم و داراي بافت اليافي هستند که مي توتند تا عمق حدود 5/1متر در خاک نفوذ کند . پوست ريشه قهوه اي رنگ و ضخامت آن يک تا سه ميلي متر است . قطر غده 6تا17 سانتي متر است و شکل ريشه در مناطق مختلف با توجه به بافت خاک و سنگلاخي بودن آن متفاوت است و به فرم استوانه اي ، مخروطي و دوکي شکل مشاهده مي شود. شکل ظاهري آن شباهت زيادي به غده چغندر لبويي دارد. همچنين ممکن است ريشه در غده هاي بزرگ داراي چند انشعاب باشد.

 برگ باريجه

برگ هاي اوليه باريک و ضخيم و شبيه برگ گندميان است ، ولي برگ هاي گياه کامل داراي بريدگي هاي زياد و به رنگ سبز مايل به خاکستري و پوشيده از کرک هاي ريز و کوتاه است . برگ ها به طول 20 تا 30 سانتي متر و به صورت رزت قرار گرفته اند . برگها عطر و بوي خاصي دارند .

ساقه گل دهنده باريجه

قطر ساقه 3تا 6 سانتي متر و ارتفاع آن 5/0 تا3 سانتي متر است . ساقه ابتدا به رنگ سبز همراه با خطوطي روشن به صورت نوار مشخص ظاهر ميگردد ، ولي به تدريج به روشن تغيير مي يابد ، داخل ساقه ابتدا توپر است ، ولي به تدريج که در انتهاي آن بذور مي رسند ، بافت داخل آن چوب پنبه اي مي شود .

 گل آذين باريجه

گل هاي آن زرد رنگ ، يک پايه و به صورت چتر مرکب است که اغلب به صورت دسته هاي مزاحم محوري در طول ساقه ظاهر مي شوند . در روي ساقه گل دهنده 6 تا 35 چتر  در  هر چتر 9 تا 25 چترک وجود دارد . هر چترک شامل تعدادي گل است که توليد 8تا 40 بذر ميکند . چترهاي فرعي (چترک) داراي پايه اي کوتاه هستند . چتر ها در محل اتصال به ساقه داراي غلاف هستند.

 ميوه باريجه

 ميوه آن شيزوکارپ است ، هر ميوه شامل دو بذر به هم نيمه متصل است که به آساني از هم جدا مي شوند ، بذور بيضوي کشيده با طول 5/1 تا 2 برابر عرض دانه ، به رنگ زرد روشن که در قسمت مياني به رنگ قهوه اي روشن است ، بذور سبک، در قسمت داخلي کمي فرو رفته و در قسمت پشتي داراي 4 تا5 نوار طولي کمي برجسته است . بذور به طول 10 تا 22 ميلي متر ، عرض 5 تا 10 ميلي متر و ضخامت يک ميلي متر است و اسانس و عطر و بوي خاصي نيز دارند .

   به طور کلي گياهي است چند ساله و مونو کارپيک (در طول عمر خودتنها يک بارگل مي دهد) اين گياه در چند سال اول رويش توليد برگهاي طوقه اي مي کند، در سال آخر رويش به ساقه مي رود و گل و ميوه نيز روي آن تشکيل مي شوند . سپس ريشه گياه مي پوسد و گياه از بين ميرود.

 شيره اي که از قطع ساقه باريجه به دست مي آيد ،اشکي و توده اي مانند است .

نوع اشکي آن بر اثر گزش حشرات و يا پيدايش خراش به طور طبيعي از قاعده ساقه و برگ گياهان مذکور به خارج ترشح مي شود ولي آنچه که در بازار تجارت اهميت دارد و مورد استفاده قرار مي گيرد، بيشتر نوعي است که با ايجا شکاف در گياه مذکور از آن بدست مي آيد.

براي بدست آوردن باريجه ، خاک قسمت قاعده ساقه گياه را از آن دور و ناحيه مذکور را به خوبي تميز مي کنند. سپس در 3 سانتي متري ناحيه يقه، به تناوب ايجاد شکاف مي کنندويا آنکه ساقه گياه را از آن منطقه قطع مي کنند. بزودي شيره اي از آن خارج مي شود که در محل قطع شده گياه به صورت جامد در مي آيد. پس از چند روز شيره سفت شده را از گياه جدا مي سازند، شکاف ديگر ايجاد مي کنند و يا آنکه قسمت سطحي محل قطع شده را به صورت لايه نازکي برمي دارندو پس از ترشح شيرابه و جمع آوري آن ، اين عمل را به فواصل معين تا زماني تکرار مي کنند که ترشحي به خارج صورت نگيرد.

 نوع اشکي باريجه ، رنگ سفيد مايل به زرد و يا زرد مايل به سبز و يا مايل به قرمز دارد. درشتي آن از يک نخود تا يک گيلاس تفاوت مي کند و اگر شکسته شود ، مقطع آن زرد رنگ و شفاف جلوه مي کند.

نوع اشکي مدت ها نرمي خود را حفظ ميکند ولي بعداً به مرور زمان سخت و شکننده مي شود، به طوري که بر اثر خرد شدن به صورت گرد درمي آيد.

 نوع توده اي که از قطعات اشکي نامنظم ، واقع در يک قسمت بي شکل و خميري تشکيل مي يابد، به صورت قطعاتي به ابعاد مختلف و نامنظم در معرض استفاده قرار مي گيرد ، رنگ آن متفاوت ولي اغلب مايل به سبز ، سبز قهوه اي ، سبز مايل به زرد يا تيره است . در داخل آن ناخالصي هاي مختلف نظير خرده هاي ساقه ، برگ و دمبرگ گياهان وجود دارد.

 باريجه ايران ، از نوع خشک و مرکب از قطعات کوچک اشکي است که به سهولت از يکديگر جدا مي شوند و حالت چسبنده و شفاف ندارد . به علاوه قطعات کوچک و اشکي آن به رنگ سفيد و کمي مايل به زرد ولي قسمت داخلي آن کدر است . باريجه بوي قوي ، طعم گس، تلخ، معطر، گزنده و ناپسند دارد. به سهولت با آب ايجاد امولسيون مي کند . به طوري که 25 درصد آن در آب وارد مي شود.

 مناطق رويش و پراکنش جغرافيايي

 باريجه گياهي کوهستاني و ييلاقي است و در مناطق مرتفع و در ارتفاعات 1300 تا 3300 متر از سطح دريا رويش دارد و در اکثر نقاط ايران مي رويد ولي مهمترين رويشگاه آن در استان سمنان، شامل حوزه آبخيز مناطق ارونه، شهميرزاد، امام زاده عبدالله، تويه دروار، آشتي، پادرايج، جوين، هوا فرسو، گچ چال، دشت بو، دشت پرور، شکار جال گرمسار، راهه بالا و پايين، نمک دره، گرجه اي جند، لزورگان، قالي باف، عبدل آباد و سير و غيره است.

در استان تهران شامل مناطق حوزه آبخيز لارستان پلور در جاده هزار، اطراف سد لار(دشت دنبک، دليجاني، عسل عسل، نمک کوثر، کزل دره، علف چين، لار پلور ) است.

آبگرم  دماوند، رود بار قصران، فيروزکوه (ارجمند، لذور، کره سر، اهنز، شادمض، نواس، سرک، پيرده، گاوده، درده، کروده) ارتفاعات منطقه لنساء در جاده چالوس و ارتفاعات طالقان .

رويشگاه هاي گياه باريجه از شمال تا جنوب خراسان گسترش دارد و مهمترين آنها عبارتند از: مناطق خمبي، سرابين در محور بجنورد و جنگل گلستان، آرمات لو، گرمه چمن بيد، درخت بيد، رباط قربيل، و ارتفاعات شمالي محور بجنورد تا آموزش دكه شيروان در بخش زرد و کاستان، قره خور، اقلمه، و کوه هاي بينالود نيشابور و ارتفاعات سبزوار، کاشمر و اسفراين، کوه دژ، بادام در اطراف قوچان، کوه هماتي بين سبزوار و کاشمر.

 رويشگاه هاي گياه باريجه در مناطق کوهستاني سميرم، کاشان، خوانسارداران، گلپايگان از استان اصفهان، آباده فارس و سنگ آب ملخ در دامنه کوه دنا و ارتفاعات زنجان، لرستان، باختران و آذربايجان گسترش دارد.

بيشترين ميزان بهره برداري در استان هاي سمنان، تهران و خراسان است.

 احتیاجات باريجه

اين گياه در مناطق مرتفع کوهستاني مي رويد که در اين مناطق نزولات آسماني بيشتر به صورت برف بوده که ريزش از اواخر آبان ماه شروع و تا اواخر اسفند ماه ادامه داردو از اواسط اسفند ماه به بعد نزولات آسماني بيشتر به صورت باران هاي معمولي در اوايل بهار همراه تگرگ و رگبار است.

دوره يخبندان مناطق باريجه خيز طولاني بوده و از اوايل آذر ماه شروع و تا اواخر اسفند ماه ادامه دارد واز نيمه دوم فروردين ماه در اين مناطق برف شروع به ذوب شدن مي کند. ميانگين حداقل حرارت طي فصل زمستان در اين مناطق 10- درجه سانتيگراد و در تابستان حداکثر حرارت 25 درجه سانتيگراد است . گياه باريجه در فصل بهار در حرارت 3 تا 25 درجه سانتيگراد رشد مي کند و در حرارتهاي بالاتر از 25 درجه سانتيگراد رويش آن متوقفمي شود و حداقل فعاليت را خواهد داشت .

گياه باريجه در مناطق با دوره يخبندان و زمستان طولاني با حداقل 15 روز با درجه حرارت کمتر از 10- درجه سانتيگراد و بارندگي بهاره بيش از600mm درطي ماههاي اسفند ،فروردين و ارديبهشت و متوسط بارش سالانه بيش از 350 ميلي متر در خاك هايي با PH قليايي و بافت خاك لومي - رسي و غني از هوموس قابل كشت و تكثير است . گياه باريجه در دوران مختلف رشد و نمو به درجات متفاوت حرارت نياز دارد و مقاومت زيادي در برابر سرما از خود نشان مي دهد. اين گياه در 3تا 5 درجه سانتيگراد شروع به جوانه زدن و رشد مي كند وبراي  شكستن دوره خواب بذر و استراتيفيكاسيون آن نياز به گذراندن يك دوره سرمايي بين 3 تا 15- درجه سانتيگراد به مدت 15 تا 45 روز دارد . البته مهمترين و مناسب ترين شرايط حرارتي براي جوانه زدن پس از شكستن دوره خواب 3 تا5 درجه سانتيگراد مي باشد.

در مرحله توليد ساقه گل دهنده وجود سه عامل حرارت، رطوبت و طول روز براي ادامه رشد و ظهور ساقه گل دهنده ضروري است. باريجه يك گياه روز بلند است.

 خاکهاي مناسب كشت باريجه

 كشت باريجه در خاك هايي كه داراي عمق كافي، نرم و قابل نفوذ باشد، امكان پذير است. همچنين بايستي تهويه آن به خوبي انجام شود. سنگ مادر خاك هاي اكثر رويشگاههاي طبيعي اين گياه آهكي بوده و داراي بافت شني- رسي، رسي- ماسه اي،  لوم- رسي- ماسه اي است.

 زمين هاي خيلي سنگين براي كشت باريجه مناسب نيستند و بايستي ابتدا زمين ها را بوسيله كود دامي اصلاح و سپس به كشت باريجه اقدام كرد.زمين هاي رسي شني، لومي رسي و رسي ماسه اي مناسب ترين خاك ها براي كشت اين گياه هستند. PH مناسب براي رشد و  نمو برابر 2/7 تا7/8 است و در اين PH محصول خوبي توليد مي كند. اين گياه در خاك هايي با ميزان رس بالا و تهويه نامناسب كه از نظر آهك و هوموس غني نباشد قادر به فعاليت رويشي نيست و دچار پوسيدگي مي شود و از بين مي رود.

زمان مناسب كاشت بذر

  باتوجه به نياز سرما و استراتيفيكاسيون براي جوانه زدن و تاثير توام سرما و رطوبت زمستانه در تغييرات شيميايي مواد هورموني بذر، فصل پاييز در ماه هاي آبان و آذر بهترين زمان كاشت بذر باريجه است و در صورتي كه بذور در بهار كاشته شوند، در آن سال جوانه نمي زنند، البته ممكن است پس از گذشت يك سال و طي يك دوره سرماي زمستانه طي سال بعد، درصد كمي از بذور جوانه بزنند.

 عمق كاشت بذر

 بذر گياه باريجه در خاك هاي نيمه سبك در عمق 5 تا7 سانتي متر مي بايستي كاشته شود تا بذور جوانه زده و بتوانند براحتي از خاك خارج شوند.

 رطوبت مورد نياز

 پس از كاشت بذر در زمين، اين گياه نيازي به آبياري در فصل پاييز ندارد و بذور، پس از تامين سرماي مورد نياز و استراتيفيكاسيون، در اوايل بهار جوانه مي زنند. در بهار براي جوانه زدن بذور در خاك سه عامل حرارت، رطوبت و اكسيژن لازم است.

بذور براي جوانه زدن در بهار به حرارت 3 تا5 درجه سانتيگراد و رطوبت بالاي 75 درصد بستر خاك نيار دارد. به همين دليل بذور باريجه در رويشگاه هاي طبيعي در مناطقي كه برف گير هستند و ميزان رطوبت بيشتري دارند به فراواني سبز مي شوند.

به طور كلي چون باريجه در ابتداي بهار شروع به فعاليت مي كند در صورتي كه ميزان نزولات آسماني در فصل بهار كمتر از 600 ميلي متر بارش باشد، بايستي مزرعه را آبياري كرد و در صورتي كه آبياري نشود، از خرداد به بعد فعاليت رويشي گياه متوقف و برگهاي آن زرد و خشك مي شوند. ولي غده ها در زمين زنده باقي مي مانند و حداقل فعاليت حياتي را دارند. بنابراين در ماه هاي خرداد تا اسفند نيازي به آبياري ندارد، حتي آبياري مزرعه در دوره خواب آن، مخصوصاً در فصل تابستان، باعث پوسيدگي غده ها  مي شود.

 گلدهي و گرده افشاني باريجه

 باريجه گياهي دگرگشن است كه در طبيعت توسط حشرات و باد ، گرده هاي آن منتقل مي شود. ساقه گل دهنده اين گياه در سال آخر عمر آن ، با توجه به شرايط محيطي، در اوايل خرداد ماه ظاهر مي شود.

هر بوته دراي يك ساقه گل دهنده و گل آذين آن چتر مركب است، ارتفاع ساقه گل دهنده از 5/0 تا 3 متر متغير است. درجه حرارت محيطي طي دوره گلدهي بين 10 تا 25 درجه سانتي گراد متغير است .

 توليد و برداشت بذر باريجه

 هر بوته باريجه در صورتي كه توسط احشام صدمه نديده باشد، به طور متوسط 250 گرم بذر توليد ميكند . بذور توليد شده به علت اينكه سبك هستند به راحتي توسط باد در محيط اطراف پراكنده مي شوند و در شرايط مناسب در بهار سال بعد جوانه مي زنند و سبز مي شوند. در صورتي كه هدف بذركاري باريجه در منطقه اي غير از رويشگاه طبيعي آن باشد، بايستي بذور طي مرداد ماه جمع آوري و در محيط خشك و خنك صفر تا 10 درجه سانتي گراد نگهداري شوند تا بذور قوه ناميه خود را حفظ كنند. البته در مورد حداكثر مدتي كه بذور قادرند قوه ناميه خود را حفظ كنند اطلاعي در دست نيست. ولي در صورتي كه بذور در شرايط خشك و خنك نگهداري شوند، حداقل 3 سال قوه ناميه آنها حفظ مي شود.

 دوره خواب باريجه

 اين گياه از معدود گياهاني است كه داراي دوره خواب بسيار طولاني حدود 9ماه است.در اواخر خرداد ماه وقتي حرارت محيط به حدود 25 درجه سانتيگراد مي رسد، برگهاي اين گياه شروع به زرد شدن مي كنند و خشك مي شوند و فعاليت رويشي آن متوقف مي شود، ولي غده ها درون زمين سالم و زنده با حداقل فعاليت باقي مي مانند. ماه هاي تير تا اواسط اسفند ماه دوره خواب فيزيولوژيك اين گياه است و طي 9ماه از سال هيچ اندام سبزي توليد نميكند و پس از اين مدت با توجه به تامين نياز سرمايي در فصل زمستان و تامين رطوبت كافي در محيط در اوايل فروردين ماه سال بعد فعاليت رويشي آن آغاز می شود.     

 .در اين مرحله روي غده در ناحيه طوقه كلاهك پوششي خشك شده، جوانه انتهايي كه مربوط به سال رويشي قبل است، از روي طوقه جدا مي شود جوانه هاي مريستمي جديد شروع به فعاليت مي كند.

 نحوه استخراج شيرابه

 دو نوع باريجه اشكي و توده اي در بازار دارويي ارائه مي شود كه دو محصول، حاصل از دو نوع برداشت از گياه به ترتيب زير است.

#  چنانچه ساقه هاي در جهت موازي با ساقه شكاف داده شود، در نتيجه شيرابه اي شيري رنگ و متمايل به زرد از آن خارج مي شود كه در نتيجه حرارت هوا به صورت تكه هايي شفاف بر روي گياه باقي مي ماند. اين ماده كه تقريباً عاري از ناخالصي است رنگي روشن و شفاف دارد و نوع باريجه اشكي است. مقدار اين نوع محصول كمتر بوده و از قيمت بيشتري برخوردار است.

##  ابتدا خاك پاي گياه را كنار زده گودالي به عمق 20 سانتي متر دور آن حفر مي كنند سپس گياه را از قسمت يقه قطع مي كنند به اين ترتيب شيرابه گياه به سرعت خارج شده داخل گودال جمع مي شود. هر هفته يك بار با لايه اي به قطر نيم سانتي متر پايين تر ازمحل بريده شده قبلي، اصطلاحاً زخم را تازه مي كنند و موجب خروج شيرابه بيشتري مي شوند. اين عمل تا خشك شدن كامل شيرابه ادامه مي يابد. برداشت در اواسط و اواخر بهار صورت مي گيرد و به دليل قطع شدن كامل قسمت هوايي همچنين ضعيف شدن ريشه، گياه در خطر نابودي قرار مي گيرد، بدين جهت لازم است تا برداشت آن تحت كنترل شديد صورت گيرد.

 مشخصات صمغ و اسانس باريجه

 صمغ باريجه نيز مانند اغلب صمغ ها در بازار به دو صورت اشکي و توده اي عرضه مي شود .شيرابه باريجه داراي بوي تند ، طعم آن گس و بسيار نامطلوب است .مقدار اسانس شيرابه متفاوت و يبن 15 تا 26 درصد است . اسانس با روش تقطير با بخار آب بدست مي آيد و به رنگ زرد روشن و با بوي تند و داراي 85 ذرصد هيدرو کربور هاي ترپنوئيدي مانند آلفاپينن ( 7تا21 درصد ) ، بتاپينن ( 45تا 65 درصد ) و دلتا – 3 کارن ( 5/2 تا 16 درصد) است . بوي تند اسانس ناشي از ترکيبات نيتروژن دار نظير 2- متوکسي 3- ايزوبوتيل پيرازين و 5 – بوتيل 3- متيل 2- بوتيوات ، متيل و ترکيبات گوگرد دار مانند متيل اتيل پروپانيل دي سولفيد است . از ترکيبات ديگر اسانس مي توان از ميرسن و کادينن ، کادينول  و الکل هاي سزکوئي ترپن نام برد.

در ايران استفاده از برخي روش هاي نا مناسب در تيغ زدن به منظور استخراج شيرابه ، زمينه از بين رفتن گياه و بلاخره نابودي آن را فراهم ساخته است . از اين رو، اهلي کردن و کشت اين گياه ضرورت دارد .

باريجه داراي 5/9 درصد اسانس ، 5/63 درصد رزين و 27 درصد صمغ است . نوع مرغوب آن نبايد بر اثر سوختن ، بيش از 10 درصد خاکستر بر جاي بگذارد .

 خواص درماني و کاربري باريجه

 باريجه اثر نيرو دهنده، ضد نزله و ضد تشنج دارد ولي امروزه کمتر در مصارف داخلي به کار مي رود . در آلمان سابقاً به عنوان قاعده آور و رفع بيماري هاي رحمي مصرف داشته است .در ايران به عنوان رفع درد معده از ان استفاده با عمل   مي آيد.

مصارف صنعتي باريجه نسبتاً زياد است . از باريجه ، نوعي چسب مخصوص براي چسباندن سنگ هاي قيمتي مانند الماس و ... تهيه مي شود که در جواهر سازي مصرف دارد .

براي تهيه چسب ، 8 قسمت سريشم ماهي را در آب حل مي کنند ، معادل آن ، محلولي از يک قسمت الکل يک قسمت باريجه و يک قسمت کم آمونياک  تهيه ميکنند و بدان مي افزايند . يا اين ترتيب ، چسبي بدست مي آيد و براي چسباندن شيشه ، الماس و سنگ هاي قيمتي بکار مي رود.

باريجه را بطور خوراکي به عنوان مقوي معده بکار مي برند در استعمال خارجي براي کوفتگي و زخم ها استفاده مي شود. صمغ باريجه در هند به عنوان محرک ، ضد عفوني کننده و داروي سينه و در موارد برونشيت هاي مزمن ، آسم و براي تقويت رحم تجويز مي شود.

مصارف صنعتي باريجه در کشور هاي غربي فراوان است ولي متاسفانه از چگونگي مصرف صنعتي آن در اين کشور ها اطلاعات دقيقي در دست نيست.

از مواد موثره باريجه در صنايع بهداشتي و نيز آرايشي به عنوان تثبيت کننده عطر و ادکلن استفاده مي شود . شيرابه باريجه از اقلام مهم صادراتي ايران است

گياه دارويي زوفا -نام علمی : hyssopus officinalis :

گياه دارويي زوفا -نام علمی : hyssopus officinalis :

 

نام گیاه : زوفا

 

نام علمی : hyssopus officinalis

 

عنوان مقاله : ژوپیتر علامت سرطان

 

 

 

مقدمه :

 

زوفا یکی از مهمترین گیاهان دارویی و ادویه ای به شمار می رود . از دم کرده پیکر رویشی این گیاه برای درمان بیماریهای مربوط به دستگاه تنفس مانند سرفه ، سیاه سرفه ، برونشیت و آسم استفاده میشود . مواد موثره این گیاه سبب افزایش فشارخون ، هضم غذا و همچینین کاهش تورم می شود . زوفا اگر چه تلخ مزه است ولی به عنوان طعم دهنده مواد غذایی و همچنین در تهیه سس مورد استفاده قرار میگرد.

 

اسانس زوفا :

 

خاصیت ضد قارچی و باکتریایی دارد . این اسانس در صنایع کنسرو سازی ، نوشابه سازی و همچنین در صنایع آرایشی و بهداشتی کاربرد فراوانی دارد .به علت نوش فراوانی که در گلهای این گیاه به وجود می آید در ردیف گیاهان مولد عسل قرار دارد . عسل حاصله از آن کیفیت بسیار مطلوبی دارد .

 

مشخصات گیاه :

 

زوفا گیاهی خشبی وچند ساله است . منشا این گیاه آسیای صغیر گزارش داده شده و همچنین زوفا در سطح وسیعی در مرکز و جنوب اروپا ، عمدتا در روسیه ، بلغارستان، مجارستان ، ایتالیا ف اسپانیا، فرانسه و کشمیر و هند کشت میشود . واز دریای خزر تا دریای سیاه همچنین درمناطق شنی نواحی مدیترانه می روید.

 

ریشه زوفا مستقیم است وانشعابات فراوانی دارد ساقه چهارگوش ، مستقیم ارتفاع آن cm70_50 است . قسمت تحتانی (پای ساقه ) چوبی و قهوه ای رنگ و از انشعابهای فراوانی برخوردار است ولی قسمت فوقانی آن نرم و سبز رنگ می باشد . برگهای صاف ، فاقد دندانه، باریک، کشیده وکم وبیش نیزه ای شکل ورنگ آن سبز روشن است

 

روش کاشت :

 

از آنجایی که بذرهای زوفا قوه رویشی مناسبی دارند کشت مستقیم در زمین اصلی نتایج مطلوبی داشته وپس از کاشت زمین را باید آبیاری کرد چنانچه این گیاه در شیبها کشت شود چهت ردیف ها باید برخلاف جهت شیب زمین باشد در گذشته در برخی ازکشورها تکثیر زوفا به روش های غیرمستقیم (کشت در خزانه ویا حتی به روش رویشی است ) انجام میگرفته است ولی در حال حاضر در اکثر کشور هایی که این گیاه کشت میشود برای تکثیر از روش مستقیم استفاده میشود

 

تناوب کاشت :

 

زوفا 7_5 سال عمر میکند از این رو انتخاب زمین مناسب برای این گیاه ضرورت دارد علفهای هرز در رشد ونمو مقدارمواد موثره زوفا تاثیر منفی برجای میگذارد مبارزه با علفهای هرز در طول رویش گیاه ضروری است. زوفا را باگیاهانی مانند غلات، خردل وذرت به تناوب کشت کرد کاشت این گیاه در زمینهایی که به مقدار زیادی از علف کشهایی با ماده موثره تریازین استفاده شده است مناسب نیست تناوب کشت زوفا با گیاهانی که بذرآنها پس از رسیدن به اطراف ریزش میکند (مانند رازیانه ، گشنیز و... ) و همچنین تناوب با گیاهان ریشه ای ( مانند یونجه ، شبدر....) مناسب نیست زیرا این گیاهان در گسترش بیماریها موثرند

 

زوفا رامیتوان 5_4 سال متوالی در یک قطعه زمین کشت کرد پس از این مدت باید با گیاهان مناسب به تناوب کشت شود.

 

برداشت :

 

اگر هدف از کاشت استفاده از پیکر رویشی آن برای ادویه باشد اوایل گل دهی باید برداشت شود اگر به منظور استخراج اسانس کشت شده باشد گیاهان را در مرحله گل دهی کامل یعنی اوایل تابستان باید برداشت کرد .برداشت اندامهای مورد نظرگیاه باید از اندام فوقانی ساقه های چوبی صورت گیرد اگر هنگام برداشت هوا خشک باشد و آفتاب شدید نتابد پیکر رویشی برداشت شده را میتوان برای مدتی روی زمین قرار داد و پس از کاهش رطوبت آنها را به خشک کن منتقل کرد دمای مناسب برای خشک کردن گیاه با استفاده از خشک کن های الکتریکی 35_30 درجه است .

 

خواص دارویی :

 

نوشیدن زوفای جوشیده با عسل و گیاه سداب به کسانی کمک میکند که به سرفه های شدید، تنگی نفس ، افراد مبتلا به رماتیسم وکسانی که نفسشان با خس خس همراه است کمک میکند . این گیاه همراه با عسل کرمهای داخل شکم را میکشد و کوبیده شده آن با انجیر تازه به از خشکی در آمدن مزاج کمک میکند اثر آن قوی تر هم میشود اگر گل زنبق یا سوسن یا شاهی به آن اضافه شود این گیاه دارویی عالی برای ورم یا آماس لوزه در گلو است و این تحت شرایطی است که به عنوان غرغره ازآن استقاده شود مالیدن پماد آن به سر شپش را از بین می برد این گیاه برای کاهش بیماری خلط بسیار مناسب است و در تمام مشکلات ناشی از سرما یا بیماریهای قفسه سینه ویا ریه مناسب است و این تاثیر هنگامی است که مثل شربت استفاده شود

زغال اخته ، گیاهی ناشناخته

زغال اخته ، گیاهی ناشناخته

 

زغال اخته

 

گیاه زغال اخته به صورت درخت یا درختچه در کنار جریان آب و یا در بیشه ها می روید و از گروه گیاهان گل دار گلبرگ جدا محسوب می شود و در زبان انگلیسی به آن CORNELIAN CHERRY گویند.

 

گل های زغال اخته، زرد رنگ و خوشه ای می باشد و شهد فراوانی برای زنبورهای عسل  دارد . برگ های سبز پررنگ و براق و نوک تیزی دارد. میوه ی آن به شکل بیضی و حدوداً به اندازه ی آلبالوی درشت است و طعم ترش و شیرینی دارد. رنگ میوه ی آن قرمز بسیار خوش رنگ می باشد .

 

درختچه ی زغال اخته حدود 300 سال عمر می کند و در حدود 25 سالگی تا 8 متر می رسد. این درخت به طور کلی ارتفاعی حدود 8-4 متر دارد. چوب آن بسیار محکم است و در صنعت نیز کاربرد دارد.

 

زغال اخته در منطقه ی وسیعی از اروپا، آسیا به خصوص ایران، ارمنستان و قفقاز می روید. محل رویش این گیاه در ایران، در جنگل های ارسباران، کوه های البرز، منطقه ی الموت، کوهین قزوین و در جنگل های بین مازندران و گیلان می باشد.

 

منطقه ی قزوین و رودبار به ویِژه در حاشیه البرز، بیش ترین تولید کننده و صادر کنندگان زغال اخته ی کشور محسوب می شوند. میوه ی زغال اخته در اواخر تابستان آماده ی چیدن است.

 

ترکیبات و ارزش غذایی

 

میوه ی نرسیده ی آن به علت داشتن اسید زیاد، بسیار ترش است ، ولی میوه ی رسیده ی آن به رنگ قرمز روشن و خوش مزه و شیرین است. این میوه در تابستان، عرضه و معمولاً به صورت تازه مصرف می شود ، ولی به صورت خشک، مربا، کنسرو، ترشی، آب میوه، سس، نکتار، ژله، مارمالاد، سرکه، لواشک و قرص های آنتی اکسیدان نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

 

این میوه حاوی مقادیر زیادی آهن  ، کلسیم  ، اسید فولیک  ، ویتامین های E ,  B1  ,  B2  , C  و فلاوونوئیدهاست.

 

آنتوسیانین موجود در زغال اخته رنگدانه ای از گروه فلاونوئیدها می باشد که عامل رنگ قرمز در گوجه فرنگی  و دیگر میوه هاست. میوه های خانواده ی گیلاس  (CHERRY) و زغال اخته (CORNELIAN CHERRY) حاوی مقادیر بالای آنتوسیانین هستند. حدود 17 ترکیب  آنتی اکسیدان  از خانواده ی گیلاس استخراج شده است که ویتامین E,C و ملاتونین نیز جزء آنها هستند. قرص های آنتی اکسیدان  در برخی کشورهای اروپایی به نام قرص های یکی در روز (ONE DAY) معروف هستند و بدون تجویز پزشک نیز خریدشان برای عموم آزاد است.

 

فواید درمانی

 

قسمت هایی از این گیاه که در تغذیه درمانی استفاده می شود عبارتند از : میوه ، برگ ، پوست و ریشه درخت.

 

1. زغال اخته دارای تانن و اسیدهای آلی، آنتوسیانین ها (گروهی از فلاونوئیدها) به ویژه از خانواده ی فلاون و ایزوفلاون، کاروتنوئیدها، آنتی اکسیدان ملاتونین ( که به صورت قرص آنتی اکسیدان حاصل از فرآورده های طبیعی به بازار عرضه می شود) می باشد. آنتی اکسیدان ها  مقاومت بدن در برابر بیماری های غیرواگیر که از رادیکال آزاد تولید می شود را بالا می برند و به پیش گیری از صدمه به سلول ها و بافت های بدن در مقابل این رادیکال های آزاد کمک می کنند. رادیکال های آزاد، داخل بدن تولید می شوند و یا از طریق عوامل محیطی وارد بدن می گردند.رادیکال آزاد اتمی با یک کمبود الکترون در آخرین مدار خود است و می تواند به بافت های بدن آسیب برساند و بیماری هایی چون بیماری قلبی  ، سرطان  ، دیابت  ، تصلب شرایین، آب مروارید  ، آرتروز  و آرتریت را به وجود آورد. آنتی اکسیدان هایی چون فلاونوئیدها، ویتامین E , C ، ملاتونین، آنتوسیانین ها با دادن یک الکترون، باعث خنثی شدن رادیکال های آزاد بدن می شوند ، در نتیجه از این بیماری ها جلوگیری می کند.

 

2. مقدار فروکتوز و گلوگز زغال اخته کم است و مصرف آن برای افراد چاق و بیماران دیابتی  مشکلی به وجود نمی آورد. حتی جوشانده ی برگ آن با گل توت فرنگی  برای درمان دیابت  (مرض قند) مؤثر است.

 

3. هورمون ملاتونین موجود در آن خواب انسان را راحت و عمیق می کند. این عمل به طور طبیعی و روزمره انجام می شود. این هورمون مسئولیت تنظیم ریتم 24 ساعته ی، روز و شب بدن را به عهده دارد. زغال اخته حاوی مقادیر زیادی ملاتونین است.

 

 

4. پوست زغال اخته تب بر است و در رفع اسهال مؤثر می باشد. حتی میوه ی آن نیز اثر قابض دارد ، از این رو خوردن آن در رفع اسهال و ورم معده مؤثر است. برای درمان اسهال بهتر است یک قاشق سوپخوری زغال اخته را با یک فنجان آب سرد مخلوط نموده و آن را به مدت 5 دقیقه بجوشانید و پس از 15 دقیقه دم کشیدن آن را صاف کرده و هر روز 2 تا 6 فنجان بنوشید.

 

5. محققی به نام دکتر LECLERC,H. نشان داده است که جوشانده ی پوست زغال اخته در درمان بیماری مالاریا مؤثر است. جوشانده ی 60 گرم پوست درخت زغال اخته در یک لیتر آب اثر تب بر و ضد مالاریا دارد. جوشانده ی فوق را باید به تدریج صبح و ظهر و شب به میزان 1 یا 2 استکان با کمی قند میل نمود.

 

6. زغال اخته به عنوان ضد اتصال چند نوع باکتری در ادرار و مدفوع شناخته شده است؛ به عبارت دیگر زغال اخته به خروج باکتری ها از بدن کمک می کند. باکتری اشرشیاکلی عامل 85 درصد عفونت های مجاری ادراری  است. یکی از متداول ترین عفونت ها، التهاب مثانه است که به ویژه در خانم ها شایع است. که به نظر می رسد اسید بنزوئیک موجود در زغال اخته در ایجاد خواص درمانی و پیشگیری نقش داشته باشد؛ هر چند تحقیقات اخیر نشان می دهند که این اثر احتمالاً به دلیل وجود پلیمری در زغال اخته است که ماهیت آن هنوز شناخته نشده است. این ملکول ناشناخته از اتصال اشرشیا کلی، به دیواره ی مثانه و مجاری ادراری جلوگیری می کند و به این ترتیب، از رشد و تکثیر باکتری و ایجاد عفونت، جلوگیری می کند. لازم به ذکر است که زغال اخته نمی تواند جایگزین آنتی بیوتیک شود، اما استفاده از این میوه و آب آن می تواند اثر داروهای مورد استفاده در این شرایط را تقویت کند.

 

7. همچنین دریافت منظم آب زغال اخته برای اسیدی کردن ادرار در افراد مبتلا به ادرار بدبو و سنگ های ادراری مؤثر است. اگر سنگ کلیه  از جنس کلسیمی باشد ، آب زغال اخته در رفع آن اثر چشمگیری دارد .

 

8. زغال اخته در بند آمدن خون مؤثر است. لذا خوردن میوه ی خام و سایر فرآورده های آن برای بیماران توصیه می شود. در این رابطه ابوعلی سینا دانشمند و پزشک مشهور اسلام، آب زغال اخته را برای شستشوی زخم های جلدی و گرد ریشه ی آن را برای التیام زخم  ها بکار می برد.

 

9. شربت زغال اخته ضد عطش است. خصوصاً در تابستان برای جلوگیری از گرمازدگی  نوشیدن شربت آن بسیار مؤثر است.

 

10. نظریه ای وجود دارد که زغال اخته برای درمان شب ادراری  بچه ها هم مفید است. بدین منظور 30 گرم برگ آن را در یک لیتر آب بریزید و آن را بقدری بجوشانید تا یک سوم آن بخار شود و پس از صاف نمودن آن را با شکر شیرین کنید و قبل از خواب 1 فنجان به کودک بدهید.

 

علت ناشناخته بودن زغال اخته در ایران

 

این میوه و فواید زیاد آن در ایران ناشناخته مانده است بدین دلیل که ؛

 

-۱ این میوه به صورت بسته بندی غیربهداشتی ، فله ای و عمدتاً توسط دست فروشان دوره گرد عرضه می گردد.

 

-۲ متخصصان صنایع غذایی در مورد صنایع تبدیلی این میوه مثل خشک کردن، مربا، شربت، ژله، مارمالاد و ... تحقیقات انجام نداده اند.

 

-۳ متخصصان علم تغذیه در مورد تأثیر زغال اخته بر سلامتی بدن تحقیقاتی انجام نداده اند.

 

-۴ متخصصان داروساز در مورد تولید داروهای ضد اکسیدان و ضدالتهابی و ... این میوه بررسی های لازم را به عمل نیاورده اند

آووکادو

آووکادو

 

                                           آووکادو

 

آووكادو يك ميوه نيست، بلكه يك سبزي سرشار از مواد مغذي و اسيدهاي چرب مورد نياز براي بدن است.

 

 

 

آووكادو يك نوع سبزي چرب است (يك آووكادوي متوسط حاوي حدود 30 گرم چربي است). آووكادو داراي انواع مختلفي است، يك نوع آن سبز و براق است و چربي كمي دارد و وزني در حد 900گرم دارد.

 

 

 

انواع متوسط آن گلابي شكل هستند از نظر نوع روغن بسيار شبيه به زيتون است (يعني دارنده اسيد چرب ضروري مورد نياز بدن كه بدن قادر به ساخت آن نيست و بايد از منابع غذايي دريافت شود).

 

 

 

اين چربي از نوع مفيد است كه نه تنها تاثيري در افزايش كلسترول بدن ندارد، بلكه باعث كاهش ميزان كلسترول خون نيز مي‌شود.

 

 

 

تحقيقات باليني نشانگر آن است كه مصرف آووكادو در افراد با كاهش چشمگيري در ميزان كلسترول خون آنها، همراه بوده است.

 

 

 

همچنين آووكادو حاوي ميزان زيادي پتاسيم است كه مصرف پتاسيم نقش بسيار ارزنده اي در كاهش فشار خون بازي مي كند. همچنين يكي از عوامل بسيار تاثيرگذار در بهبود خون مردگي هاي زيرپوست (كبودي ها) پس از جراحي‌هاست.

 

 

 

همچنين حاوي اسيدفوليك (عامل درمان گر انواعي از كم خوني) است و مصرف اين سبزي مي‌تواند جبران كننده كمبود اين ماده مغذي باشد. از ساير مواد مغذي موجود در آووكادو مي‌توان به ويتامين هاي A، C، E و ويتامين هاي B6 و B5 اشاره كرد.

 

 

 

بايد ذكر كنم ويتامين B5 موجود در آن بر پوست و طراوت و شادابي آن اثر خاصي دارد، مانع خشكي بيش از اندازه و پوسته پوسته شدن پوست است و بهبودي زخم را مخصوصاً بعد از جراحي، تسريع مي‌كند.

 

 

 

همچنين حاوي مس است كه براي استحكام ناخن‌ها و مو و حفظ رنگ آنها ضرورت دارد. يزان مصرف آووكادو در كشور ما بسيار پايين است، اما استفاده از آن به دليل دارا بودن مواد مغذي بي شمار بسيار توصيه مي‌شود.

 

 

 

آووكادو را بايد خام مصرف كرد، زيرا پس از پختن مزه تلخي به خود مي‌گيرد. به نظر مي‌آيد كه اولين بار آووكادو در ايران امروز و آمريكاي جنوبي كشت داده مي‌شده است و سپس به ديگر نقاط جهان برده شده است

درخت وانيل گياهي است پايا خزنده يا بالا رونده ،داراي ساقه سبز دراز، برگهاي متناوب، پهن، نرم، ضخيم، ب

درخت وانيل گياهي است پايا خزنده يا بالا رونده ،داراي ساقه سبز دراز، برگهاي متناوب، پهن، نرم، ضخيم، بيضي شكل و نوك تيز سبز و تعداد زيادي ريشه هاي هوايي كه از كنار هر برگي بيرون مي ايد كه با كمك آنهابه تنه درختان مجاور مي چسبد و بالا مي رود.
اين گياه بومي مناطق مرطوب و حاره و در جنگلهاي مرطوب جنوب شرقي مكزيك و آمريكاي مركزي و هند غربي و آمريكاي جنوبي مي رويد و ساقه هاي پيچيده ان تا ارتفاع حتي 100 متر نيز ممكن است برسند و تا بالاترين ارتفاع درختان بزرگ جنگلي نيز بالا مي رود. ماده معطر وانيل از ميوه اين گياه گرفته مي شود.ميوه آن به شكل غلاف لوبيا است و قبل از اينكه كاملا برسد آن را مي چينند و خشك مي كنند در موقع چيدن ،ميوه ها عطري ندارند ولي پس از اينكه چيده شد در دوران خشك كردن و عمل آوردن ان ،عطر مطبوع وانيل در آن ايجاد مي شود.گلهاي آن به شكل خوشه و تعداد 15-20 گل در هر گروه و تلقيح گلها به طور طبيعي انجام نمي گيردو گلها را يكي يكي بايد كمك كرد كه تلقيح شوند،زيرا استيگماتهاي گلها از يك تيغه اي پوشيده شده كه تلقيح فقط به كمك حشراتي انجام مي گيرد كه به قدر كافي براي تلقيح گلها وجود ندارند به اين علت است كه براي داشتن ثمر كافي بايد تلقيح مصنوعي نمود.به همين دليل معمولا با هرس كردن وانيل ترتيبي مي دهند كه ارتفاع گياه 3-2 متر بيشتر نشده است و گلها در دسترس انسان باشد.بهترين وانيل از غلافهايي به دست مي آيد كه طول آنها15-25 سانتي متر و قطر آنها 10-12 ميلي متر است.در موقع برداشت محصول سبز رنگ است ولي بعدا تيره رنگ مي شود.پس از برداشت معمولا غلافها را براي مدت 2-3دقيقه در آب جوش 60-65 درجه فرو مي برند ،بعد آنها را در داخل جعبه اي دو جداره كه مابين دو جدار پشم گذارده شده مي گذارند و مدت 24 ساعت داخل اين جعبه سربسته نگهداري مي شود و اين يك گرم خانه طبيعي است كه دراين مدت 24 ساعت نوعي تخمير در آن انجام مي گيرد.پس از آن غلاف ها را بيرون آورده در محلي كه به ارتفاع يك متر از سطح زمين باشد در مقابل نور خورشيد آويزان مي كنند كه ضمن تهويه كامل با حرارت آفتاب خشك شود.اين دوران خشك شدن تا يك هفته طول مي كشد و در اين مدت رنگ غلافها از سبزي به قهوه اي و قهواه اي تيره و سياه تبديل مي شود و همين كه كاملا نرم شد و شروع به پژمرده شدن نمود ،آنها را براي خشك شدن داخل گرم خانه مي كنند كه مدت 2-3 ماه مي ماند وپس از اينكه رسوبت ان به 30-40 درصد مي رسد آنها را از گرم خانه بيرون مي آورند.

خرزهره

خرزهره

 

نام علمی: Nerium oleander

 

نامهای انگلیسی:Oleander, Rose bay, Rose laural, South sea rose

 

نام های فارسی: خرزهره، جاروجور، گیش، کیش، ژاله، شبرنگ

 

Apocynaceae

 

                      

 

خرزهره گیاهی است چند ساله که به صورت بوته ای و یا درختچه می روید. این گیاه که بومی مناطق مدیترانه ای است، به عنوان گیاه زینتی در بسیاری از نقاط دنیا کاشته می شود. خرزهره در تمام طول سال سبز بوده و دارای رشد سریعی است بطوری که معمولاً هر سال یکبار هرس می شود. برگ های آن سبز تیره با قوامی چرمی و رگبرگ های واضح، باریک، نیزه ای کشیده به طول 10 تا 20 سانتی متر هستند. گلها به رنگ های متنوع و در فصول گرم ظاهر می شوند.

كاكوتي

كاكوتي

 

كاكوتي داراي اثرات ضدميكروبي و ضدعفوني كننده بوده و به صورت بخور در اختلالات مجاري تنفسي و رفع علائم سرماخوردگي مصرف مي‌شود. همچنين به عنوان ضداسپاسم در ناراحتي‌هاي گوارشي مصرف مي‌گردد. به علاوه اثرات ضدقارچي براي آن نيز گزارش شده است.

موارد استعمال در طب سنتی: از کاکوتی به عنوان داروی ضدنفخ، ضداسهال، خلط آور و ضدسرفه و التهاب دستگاه تنفسی استفاده می گردیده است.

احتیاط: به علت وجود پولگون زیاد در اسانس گیاه از مصرف زیاد گیاه بایستی خودداری نمود.

كافور Cinnamomum camphora

كافور Cinnamomum camphora

 

اين درخت به خاطر برگ‌ها در بهار و رنگ پاييز آن و همچنين كاربرد سايبان و خيابان مناسب كاشت در فضاي سبز است تاج گسترده و متراكم درخت كافور، سايه تيره ايجاد مي‌كند. برگ‌ها تميز و براق متناوب هستند برگ‌هاي جوان صورتي فام كه به تدريج سبز كمرنگ و در پاييز مسي زرد مي‌شوند. در زمين‌هاي مرطوب، ريشه‌هاي سطحي اين درخت برآمده از خاك مي‌شود و به همين جهت، نهال‌هاي جوان درخت كافور را بهتر است در خاك‌هاي عميق كاشته و آبياري عميق نمايند تا ريشه به عمق و سر كاشت برود.

 

ارتفاع اين درخت 12-6 متر و قطر تاج پوششي آن 20-10 متر است و درختي است با فرم تاج باز و شاخه‌هاي گسترده كه به تدريج با بالا رفتن سن تاجي متراكم و كروي پيدا مي‌كند. تنه، دربن عريض‌است و پوست قهوه‌اي روشن تا قرمز رنگ دارد.

 

برگ‌ها ساده، متناوب و كامل به درازاي 10-5 سانتي‌متر و پهناي 4-2 سانتي‌متر، سطح فوقاني برگ‌ها رنگ روشن براق و سطح تحتاني كمي كمرنگ‌تر است كه در پاييز به رنگ مسي تبديل مي‌شود ولي برگ‌هاي تازه صورتي رنگ هستند. برگها معطر و بوي كافور ساطع مي‌كنند. كافور صنعتي از برگ‌ها و شاخه‌هاي اين درخت استخراج مي‌شوند.

 

گلها، توده‌هاي زرد ريز كه از برگ‌ها كوتاه‌تر هستند و اهميت زينتي چنداني ندارند (خرداد).

 

ميوه‌ها دانه‌هاي سياه به قطر 1 سانتي‌متر روي تخمدان كاسه‌مانند آويخته‌اند و اهميت زينتي چنداني ندارند

گلرنگ

گلرنگ
خصوصیات گیاهی: گلرنگ گياهي است با نام علمي Carthamus tinctorius L . از تيرة مركبه ( compositae) و با اينكه ظاهراً شبيه خار زرد مي باشد اما بصورت علف هرز در نمي آيد .

گلرنگ گياهي است كه بصورت بوته اي استوار رشد مي كند .

ميوة گلرنگ همانند ميوة آفتابگردان به صورت فندقه است . دانه از نظر شكلي شبيه يك دانة كوچك آفتابگردان است و به رنگهاي سياه ، زرد ، سفيد يا كرمي با سطح خارجي صاف ديده مي شود . ذخيرة روغن در لپه ها انجام مي شود . وزن هر دانة گرنگ از 35 تا 50 گرم متغير مي باشد .

سازگاری: گلرنگ گياهي بلند روز است ، اما گلدهي آن در هواي گرم بميزان قابل توجهي جلو مي افتد .

گياهچه هاي جوان به سرما مقاومند . اما گياه با انتقال از مرحلة رويشي به مرحلة زايشي به سرما حساس مي گردد .

گلرنگ به گرما نيز مقاوم است و در صورت وجود رطوبت كافي در خاك مي تواند ماكزيمم حرارتهاي حدود 40 درجة سانتيگراد را تحمل كند .

به هواي مرطوب بخصوص در دوران گلدهي علاقمند نيست . زيادي رطوبت هوا در اين دوره گلدهي موجب توسعه بيماريها و افت عملكرد مي گردد .

گلرنگ با داشتن ريشة عميق و توسعه يافتگي به خشكي مقاوم است . اما مقاومت آن به خشكي از جو كمتر مي باشد .

گلرنگ به آب ايستادگي و كمبود تهويه نيز حساس است . گلرنگ خاكهاي عميق ، داراي بافت متوسط و اسيديتية حدود خنثي را ترجيح مي دهد .

تناوب زراعی: گلرنگ به بيماريهاي خاكزي حساس بوده و نبايستي بيش از يكبار طي چهار سال متوالي در يك قطعه زمين كاشته شودو يا با گياهان حساس به بيماري بوته ميري جاليز در تناوب قرار گيرد .

مثالهايي از تناوب گلرنگ در كشت بهاره آبي بصورت زير است :

شبدر ـ ذرت ـ گلرنگ ـ گندم

يونجه ـ سيب زميني ـ حبوبات ـ گلرنگ ـ جو ـ آيش

کود شیمیایی: توليد هر تن دانه گلرنگ موجب خروج 25 تا 30 كيلو ازت ، 7 تا 12 كيلو اكسيد فسفر (p₂o­₅) و 10 تا 15 كيلو اكسيد پتاسيم (K₂o) از خاك مي گردد . ميزان كود مصرفي در كشت آبي معمولاً 50 الي 90 كيلوگرم در هكتار ازت خالص و 40 تا 70 كيلوگرم در هكتار اكسيد فسفر مي باشد .

تاریخ کاشت: هنگامي كه حرارت خاك در عمق كاشت در حدود 5 درجه سانتيگراد باشد ، گلرنگ طي دو هفته يا كمي بيشتر سبز مي شود .

گلرنگ بصورت يك محصول پائيزه كشت مي شود ، تاريخ كاشت آن همزمان با كمي ديرتر از گندم و جو مي باشد .

کنترل علفهای هرز: كنترل علفهاي هرز قبل از كاشت و نيز تهية بستر عاري از علف هرز ضرورت دارد . از علف كشهايي ماننند ابتام و تريفلورالين بصورت قبل از كاشت و از طريق اختلاف آنها با خاك تا عمق 10 سانتي متر مي توان استفاده و

محصول را براي حدود 2 تا 3 ماه بعد از سبز شدن در مقابل بسياري علفهاي هرز محافظت نمود .

براي كولتيوا تورزدن مي بايستي روزهاي آفتابي را انتخاب كرد تا علفهاي هرزي كه ريشه كن شده است امكان استقرار مجدد پيدا ننمايد . پس از سبز شدن بوته ها بهتر است فقط بين رديفها را كولتيواتور زد ، هر چند كه در صورت تراكم زياد بوته مي توان تا قبل از رشد ساقه ها نيز روي رديف هاي كاشت را با وسايل سبك و بطور سطحي كولتيواتور زد .

آفات و امراض: مگس گلرنگ (Acanthiophilus helianthi) . در تمام نقاطي از ايران كه گلرنگ كاشته مي شود يافته شده و خسارت قابل توجهي به اين محصول وارد مي سازد . خسارت آفت مربوط به لارو آن است كه ابتدا از قسمتهاي نرم برگ مي خورد و بعد به دانه حمله كرده و محتويات دانه را از بين مي برد . در نتيجه خسارت لارو ، حفره هايي به طول 1 تا 5/1 سانتيمتر در طبق بوجود مي آيد .

و استفاده از سمومي مثل ديپتركس و دپازينون و سمپاشي در زمان ظهور مگسها مي باشد . حضرات ديگري نيز به گلرنگ خسارت وارد مي سازد كه عبارتند از سنگ تخم گلرنگ ، پروانه طبق خوار گلرنگ ، پروانه كارادرينا و كرم برگخوار پنبه . اين آفات اهميت اقتصادي كمتري نسبت به مگس گلرنگ در ايران دارد .

از بيماريهاي مهم گلرنگ در ايران مي توان زنگ گلرنگ و بوته ميري گلرنگ را نام برد .

عامل بيماري زنگ گلرنگ قارچي است به نام Puccinia carthami كه ازطريق خاك ، بقاياي گياهي و دانه انتقال مي يابد برگهاي گياه مبتلا به زنگ زرد شده و بالاخره گياه خشك شده و مي ميرد ، كنترل بيماري با استفاده از ارقام مقاوم ، كاشت بذر سالم و غير آلوده ، ضد عفوني بذر با سموم قارچ كش قبل از كاشت ، سوزانيدن بقاياي گياهي آلوده و تناوب زراعي انجام پذير مي باشد .

بيماري بوته ميري گلرنگ نيز در تمام مناطق گلرنگ كاري مشاهده مي شود و كم و بيش خسارت وارد مي سازد عامل بيماري قارچي است به نام Phytophthora drechsleri كه بوسيه خاك و بقاياي گياهي آلوده ، رعايت تناوب زراعي و عدم كاشت گياهان حساس در تناوب امكان پذير است . بيماري بوته ميري گلرنگ با بوته ميري جاليز مشترك است .

برداشت: برداشت گلرنگ را مي بايستي بلافاصله پس از خشك شدن و قهوه اي شدن برگها و نيز خشك شدن و سخت شدن دانه هاي وسط طبق انجام داد . با اينكه ريزش خودبخودي دانه كم است و خوابيدگي اتفاق نمي افتد ولي خشك شدن بيش از حد بوته ممكن است موجب ريزش دانه در موقع برداشت گردد .

موارد استفاده: دانه گلرنگ داراي 25 الي 45 درصد روغن 120 تا 24 درصد پروتئين و 35 الي 60 درصد پوسته مي باشد .

روغن گلرنگ در طباخي ، تهيه صابون ، رنگ ، ورنيس و مواد پوشاننده مشابه مصرف مي شود .

كنجاله گلرنگ حدود 23 درصد پروتئين و 35 درصد فيبردار و بعنوان نيمه مكمل پروتئين در تغذيه دام و طيور مورد استفاده قرار مي گيرد

عناب: ziziphus

عناب: ziziphus

 

 

 

عناب یکی از گونه های بی شمار ziziphus[rhamnaceae] است که میوه آن خوراکی است ، با این حال تنها گونه دیگر ازziziphus ،عناب هندی حساس به سرما [z.mauritiana] نیزبه خاطر میوه اش بسیار کشت میشود . پراکنش طبیعی کنونی عناب از اروپای جنوب شرقی تا چین را در برمیگیرد وبه طور متناوبی در جنوب شرقی ایالات متحده کشت می شود . محاسبات، تنوع دامنه کشت آن را نشان میدهد ولی بشر آن را از خاور میانه به روم انتقال داده که در آنجا به وسیله پلینی شناخته شده است .به مدت چهار هزار سال درخت عناب در چیت کشت می شده است .

 

تولید سالانه این میوه در چین 450 هزار تن است که درمیزان آن در باغات 290 هزار هکتار عناب در چین به میزان هکتار مرکبات در فلوریدا محاسبه میشود

 

کاربرد های دارویی این گیاه

 

عناب هم میوه ای خوشمزه است وهم دارویی گیاهی موثری به شمار میرود . این میوه به افزایش وزن بدن کمک میکند ، قدرت ماهیچه ها را زیاد نموده و بنیه بدن را افزایش میدهد .

 

در داروهای چینی این میوه به عنوان ماده ای مقوی در فعال ساختن جگر استفاده میشود .

 

در یک آزمایش پزشکی در چین به 12 بیمار که از ناراحتی جگر شکایت داشتند عناب تجویز شد و به همراه آن بادام زمینی وشکر سرخ،شبانه خورانده شد ، عملکرد جگر این افراد طی 4 هفته بهبود یافت .

 

از عناب به عنوان پادزهر، زیاد کننده ادرار ،داروی ملین و خلط آور استفاده میشود.برگهای آن بند آورنده خون وتب بر هستند . گفته میشود که این برگ ها رشد موها را تسریع مینمایند.انها به شکل ضماد در درمان ادرار بندی به کار گرفته میشود. میوه های خشک شده آرامبخش ،ضد سرطان ،ضر بیماری های تنفسی ،تب بر ،مسکن ، اشتها آور ، بند آورنده خون ومقوی هستند . تصفیه کننده خون بوده و به هضم غذا کمک میکند .آنها در درمان نامرتب بودن ضربان قلب ،بیخوابی ،خستگی اعصاب ،عرق شبانه وتعرق زیاد بدن استفاده میشوند . ریشه گیاه در درمان سوء هاضمه مفید است . جوشانده ریشه به پودر تبدیل می شود وبرای زخم ها ودمل های کهنه مفید هستند گیاه درمانی برای کم خونی، کشیدگی عضلات ، تورم کلیه وبیماری های عصبی محسوب میشود این گیاه به طور گسترده در چین برای درمان سوختگی به کار میرود.

 

استفاده های بیشتر

 

گیاهان کمی هستند که مانند عناب چند منظوره باشند . اول اینکه خود چوب آن ارزشمند است چوب درخت که محکم ، بادوام وصاف است در کارخانجات سازنده آلات موسیقی کاربرد دارد وبه کار ،کارهای هنری {نجاری، کشتی سازی و اقلام متفرقه } می آید . همچنین این چوب با کمی انجام کار هنری روی آن روی آن به دسته دنده اتومبیل وکلاه کاسکت تبدیل می شود

 

کشت ونگهداری این گیاه

 

اگر چه این گیاه در مناطق خشک بهتر با شرایط کنار می آید با این حال هر نوع وضعیت آب وهوایی تحمل می نماید . عناب در هر نوع خاکی پرورش می یابد ونسبت به قلیایی بودن ونمکدار بودن زمین مقاوم است . نیاز به خنکی کمتری دارد اگر چه سرمای شدید را تحمل میکند .

 

دوره خفتگی به آن اجازه میدهد که یخبندان های دیر هنگام بهاری و دوره زیاد خفتگی را تحمل کند وفایده زیادی برای زنبورداران دارد .

 

بعضی از گونه ها همه ساله فراوان میوه میدهند .ازسوی دیگر کشت عناب کاملا بی نیاز ازمراقبت نیست :

 

1- درخت بالقوه باعث بروز علفهای هرز میشود ، چون پاجوش ریشه ایی آن زیاد است .

 

2- در بعضی ازمناطق آب وهوایی بعضی ازمیوه ها شکاف برمیدارند و بعلاوه قسمتی ازمیوه ها قبل از رسیدن می پوسند

 

3- میوه عناب میزبان بسیاری ازمگس های کارائیبی میباشد که در بخشهای محدوده ایالات متحده زندگی میکنند

 

به طور خلاصه عناب نسبت به همه مشکلات خود ایمن نیست با این حال گیاهی است که بی توجهی تحمل میکند ونیازبه مراقبت اندکی دارد

درباره عرقیات:

درباره عرقیات:

 

 

 

عرق اسطوخودوس

 

خواص دارويي:

 

معطركننده - ضدعفوني كننده - مقوي - رفع آسم - بند آورنده خون

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

گياه استوخودوس Lavandula Stoechas 

 

Labiatae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

دامنه هاي كم ارتفاع - سواحل دريا - نواحي مختلف اروپا - جنوب غربي آسيا - شمال آفريقا -جزاير قناري

 

مواد موثره:

 

فنكون ، سينئول

 

***

 

عرق بيد

 

خواص دارويي:

 

تب بر - آرام كننده - دفع كرم

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Salix alba  پوست درختان بيد

 

Salicaceae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

همه مناطق ايران

 

مواد موثره:

 

ساليكوزيد يا ساليسين

 

*******

 

عرق نعنا ممتاز

 

خواص دارويي:

 

رفع ناراحتيهاي هضمي و اسهال مقوي معده - ضد نفخ - آرام بخش

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Mentha  گياه نعنا

 

Libiatae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

كليه مناطق ايران

 

مواد موثره:

 

كاروون - تانن

 

ميزان اسانس در فرآورده

 

حداقل  50  ميلي گرم در  100  سي سي

 

 

 

************

 

عرق مخلوط زيره

 

خواص دارويي:

 

ضدنفخ - اشتها آور - نيرو دهنده

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

زيره سياه Carum carvi

 

umbelliferae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

آذربايجان - همدان - كرمان - شاهرود

 

مواد موثره:

 

كاروون - دي هيدرو كاروون - كومينول

 

 

 

**********

 

عرق خارشتر

 

خواص دارويي:

 

مدر - دافع سنگ كليه و مثانه

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Alhagi Camelorum  گياه خارشتر

 

Indigofera  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

سمنان - دامغان - خراسان - شيروان - بجنورد - بلوچستان

 

 

 

***********

 

عرق كاكوتي

 

خواص دارويي:

 

خلط آور - ضد نفخ - مقوي معده

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Ziziphora tenuior  گياه كاكوتي

 

Labiatae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

مناطق مختلف ايران - نواحي غربي - جنوبي و شرقي ايران

 

مواد موثره:

 

پينن - ليمونن - پلي ژون - ميرسن

 

**********

 

عرق شويد

 

خواص دارويي:

 

نيرودهنده - مقوي معده - هضم كننده - ضد نفخ - آرام بخش - رفع سكسكه - كاهش دهنده چربي خون - شير افزا

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Anethum graveolens  گياه شويد

 

umbelliferae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

در اغلب نقاط ايران به ويژه تبريز ، خراسان ، تفرش

 

مواد موثره:

 

ليمونن ، فلاندرن ، كاروون

 

*******

 

عرق نعنا

 

خواص دارويي:

 

رفع ناراحتيهاي هضمي و اسهال -مقوي معده - ضد نفخ - آرام بخش

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Mentha  گياه نعنا

 

Libiatae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

كليه مناطق ايران

 

مواد موثره:

 

كاروون - تانن

 

 

 

**********

 

عرق دارچين زنجبيل

 

خواص دارويي:

 

رفع سو هاضمه - ضد نفخ - مقوي معده - ضد اسكوربوت - طعم دهنده

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Cinnamomum zeylanicum  دارچين

 

Lauraceaeاز تيره

 

Zingiber officinale  زنجبيل

 

Zingiberaceae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

سيلان - هندوستان - چين

 

مواد موثره:

 

آلدئيد سيناميك - اوژنول - فلاندرن - سيمن- زينژرون - ژينژرول

 

*************

 

عرق كاسني

 

خواص دارويي:

 

مقوي معده - مدر - صفرابر - تب بر - تصفيه كننده خون

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

كاسني Cichorium

 

Compositae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

نقاط كوهستاني ايران ، اطراف تهران ، آذربايجان ، گيلان ، فارس ، بلوچستان ، آبادان ، خراسان

 

مواد موثره:

 

شيكورين ، سيكورين، سيكوري ئين

 

************

 

عرق بهار نارنج

 

خواص دارويي:

 

ضد تشنج - اشتها آور - خواب آور - ضد سرفه - آرام كننده

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Citrus bigaradia  شكوفه يا گلهاي درخت نارنج

 

Retaceae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

در مناطق شمالي و جنوبي ايران

 

مواد موثره:

 

نرول - نروليدول - فارنه سول -اندول

 

 

 

********

 

عرق شنبليله

 

خواص دارويي:

 

نيروبخش - رفع كم خوني - پائين آورنده قند خون

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Trigonella Foenum  گياه شنبليله

 

Papilionaceae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت

 

در نواحي مختلف ايران: آذربايجان - فارس - خراسان - سمنان - دامغان

 

مواد مؤثره :

 

كومارين - كولين - تري گونل لين - اسيد نيكوتينيك

 

 

 

**********

 

عرق شاتره

 

خواص دارويي:

 

تب بر - شاداب كننده پوست - تصفيه كننده خون - اثر مقوي معده - معرق

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Fumaria Parviflora  شاتره

 

Fumariaceae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

دماوند - كرمان - خراسان - گرگان - شيروان

 

مواد موثره:

 

اسيد فوماريك - فومارين

 

 

 

************

 

عرق زيره سياه

 

خواص دارويي:

 

نيرو دهنده - ضد نفخ - هضم كننده - شيرافزا - ضد تشنج

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Carum carvi  زيره سياه

 

Um belliferae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

شمال ايران - آذربايجان - همدان -كرمان - تهران - شاهرود

 

مواد موثره:

 

كاروون - دي هيدروكاروئول - دي هيدروكاروون - كارون

 

 

 

**********

 

عرق بيد مشك

 

خواص دارويي:

 

مقوي قلب - ملين

 

نوع گياه مورد استفاده جهت تقطير:

 

Salix Aegyptica  بيد مشك

 

Salicaceae  از تيره

 

مناطق رويش يا كشت:

 

شمال ايران - اصفهان - كرمان - شيراز 

گیاهان دارویی بخش اول

گیاهان دارویی بخش اول

 

گیاهان دارویی گیاهانی هستند که یک یا برخی از اندام‌های آنها حاوی ماده موثره بوده ،که این ماده کمتر از۱٪ وزن خشک گیاه را تشکیل می‌دهدو دارای خواص دارویی بر روی موجودات زنده‌است.همچنین کاشت،داشت و برداشت این گیاهان به منظور استفاده از ماده موثره آن‌ها انجام می‌شود.

 

 

اثربخشی

برخی معتقد به خواص درمانی برای گیاهان داروئی نبوده یا در مورد آن اظهار تردید می‌کنند. بیشتر مردم به هنگام بیماری به سوی داروهای شیمیایی روی می‌آورند که در اینجا سؤال دومی مطرح می‌گردد که، آیا داروهای گیاهی بهترند یا داروهای شیمیایی؟

 

پاسخ اول :

تردید در مورد اثربخشی گیاهان داروئی از آنجا ناشی می‌گردد که نحوه آماده سازی داروهای گیاهی و تحویل آنها به مردم به نحو صحیح انجام نمی‌گیرد و در نتیجه خواص درمانی گیاه از بین رفته و یا تقلیل می‌یابد که این امر موجب عدم تأثیر گیاه در درمان بیماری می‌گردد. از مواردی که باعث کاهش اثر بخشی گیاه می‌گردد:

 

کشت در زمینی که از نظر مواد خاص مورد نیاز گیاه، دچار کمبود باشد.

عدم مبارزه صحیح با آفات و بیماریهای گیاهان داروئی کشت شده که بعضاً، باعث کاهش مواد مؤثر گیاه یا تغییر نسبت ترکیبات مفید گیاه می‌گردند.

رعایت نکردن زمان مناسب برداشت (برحسب وضعیت هوا و ساعات روز)

خشک کردن گیاه در شرایط نامناسب (از نظر درجه حرارت- مدت زمان خشک کردن یا سرعت خشک کردن و…)

عدم نگهداری صحیح و بسته بندی مناسب (فرارّ بودن برخی ترکیبات - آلودگی گیاه برداشت شده به قارچ یا باکتری و…)

تقلبات داروئی (بعضاً بطور عمدی یا غیر عمد گیاهی به‌عنوان گیاه دیگر به صرف داشتن ظاهر مشابه فروخته می‌شود و این مسأله علاوه بر اینکه در سطح گونه گیاهی- به فراوانی - اتفاق می‌افتد بعضاً در حد جنس گیاه نیز صورت می‌گیرد)

 

 پاسخ دوم :

داروهای شیمیایی از برخی جهات نسبت به داروهای گیاهی برتری دارند ولی مصرف طولانی و یا در برخی موارد مصرف مقطعی این داروها می‌تواند عوارض جانبی برجای گذارد که بعضاً، از خود بیماری نیز خطرناک ترهستند. همچنین استفاده مداوم، بی رویه و نادرست داروهای شیمیایی باعث ایجاد میکروبهای بسیار مقاوم شده که داروهای شیمیایی بر روی آنها بی تأثیر بوده و یا کم اثرند و در نتیجه بیماران باید به سوی آنتی بیوتیکها و داروهای قوی تری که هر روز با نامهای جدید ارائه می‌گردند، روی آورند.

 

 

 

روش تهیه برخی از اشکال مصرفی داروهای گیاهی

دم کرده: مقدار تعیین شده از پودر گیاه را، در مقدار معینی از آب جوش ریخته و بهم می‌زنند. بعد روی ظرف را پوشانده و به مدت ۳۰-۱۵ دقیقه صبر می‌کنند سپس آن را صاف می‌کنند.

جوشانده : الف) جوشانده ملایم : مقدار معینی از گیاه خردشده را با ۴/۱ لیتر آب جوش مخلوط کرده ومی گذارندکمی بجوشد. سپس آن را از حرارت دور کرده، صبر می‌کنند تا دم بکشد، سپس آن را صاف می‌کنند ب) جوشانده معمولی : تفاوت آن با جوشانده ملایم در افزایش زمان جوشش است.

خیسانده: این شکل برای مواد مؤثری که در اثر حرارت از بین می‌روند توصیه می‌شود. برای تهیه خیسانده سرد مقدار مشخصی از پودرگیاه را در حجم معینی از آب ریخته در ظرف را ۶ الی ۱۲ ساعت می‌بندند، سپس محتویات ظرف را صاف می‌کنند.

 

در ادامه متن به خواص دارویی 6 نمونه از این گیاهان میپردازیم.

 

 

 

گل خطمي

 

گل خطمي يك گياه علفي پايا استكه از تير تا شهريور گل مي دهد. اين گياه در چراگاهها, مرغزارها, كنارجويها بخصوص در خاكهاي شور و در زمينهاي پست تا نسبتاَ مرتفع ديده مي شود. گل خطمي در اروپاي مركزي, كشورهاي بالتيك, مناطق حاشيه رود خانه هايي كه به درياي سياه و خزر مي ريزند و در غرب سيبري تا آسياي مركزي يافت مي شود.ريشه ها و برگها اندامهايي از گياه هستند كه دارويي مي باشند. امروزه ريشه و برگ از گياهان كشت شده جمع آوري مي شوند. ريشه ها در پاييز برداشت مي شوند و قبل از كندن پوست آنها بايد در زيرزمين و يا در يك محلي بصورت موقتي انبار شوند. در طي عمل پوست كندن لايه چوب پنبه اي و بخش كورتكس برداشته مي شود و سپس ريشه ها تكه تكه مي شوند و در حرارت 40 درجه سانتي گراد خشك مي شوند. برگها قبل از مرحله گلدهي جمع آوري مي شوند. داروي حاصله نبايد داراي برگهايي باشد كه مورد حمله زنگ ياديگر آفات قرارگرفته باشند. ماده دارويي بوي معطر و طعم موسيلاژي نسبتا شيريني دارد و حاوي 10 درصد تركيبات موسيلاژي ناشناخته است. بعلاوه, ريشه ها حاوي تركيبات ديگر مانند نشاسته (حدود 38درصد), قند(حدود 10 درصد) و قند اينورت مي باشد. برگها علاوه بر موسيلاژ حاوي مقدار كمي اسانس فرار (2%) مي باشند. ماده موسيلاژ خلط آور است, سوزش غشا مخاطي راتسكين و التهاب را كاهش مي دهد.ماده دارويي به صورت خيس شده در آب سرد و بصورت شربت يا چاي براي درمان بيماريهاي تنفسي كه غشاء مخاطي ملتهب شده و مي سوزد مصرف داخلي دارد و سرفه شديد و تنگي نفس راتسكين مي دهد. در بيماريهاي كودكان اين دارو اثر بسيار خوبي براي درمان اسهال و بيماريهاي روده اي دارد. ماده دارويي اصولا از گياهان كشت شده دربلژيك, آلمان و ايالات متحده آمريكا بدست مي آيد و كشت و كار گل خطمي از قرن هجدهم شروع شده است.

 

آويشن

 

 گياهي است علفي شبه درختچه اي چند ساله كه تاريخ گل آوري آن از ارديبهشت تا شهريور مي باشد. پراكنش آن بفراواني در نقاط كوهپايه اي, مراتع, خاكهاي شني, سنگلاخي, در جنگلهاي آزاد و در مناطق كم درخت پست تا مرتفع رشد مي كند. توزيع جغرافيايي آن در مناطق معتدل اروپا و آسيا و همچنين گرينلند, ايسلند و مناطق اطراف رودخانه يني سئي سيبري مي باشد. محل استقرار آن در آمريكاي شمالي مي باشد. قسمت هاي هوايي آن قبل از مرحله گل آوري جمع آوري مي گردد. قسمت هاي فوقاني بهمراه گل چيده شده و در سايه و يا درون اطاقك هاي خشك كن با حرارت مصنوعي تحت شرايط 40 درجه سانتي گراد خشك مي شود. دارو داراي عطر و قدري طعم تلخ, مزه ادويه اي مي باشد. اين دارو حاوي 3/0 درصد اسانس است كه تركيبات آن بستگي به منشا جغرافيايي و ساير فاكتورها دارد. همچنين دارو داراي فلاون ها, تانن ها و تركيبات تلخ مي باشد. اثرات مفيدي در درمان بيماريهاي مجاري تنفسي فوقاني و نيز ناراحتي هاي جهاز هاضمه دارد و اين بعلت كاهش اسپاسم وجلوگيري از نفخ مي باشد. بصورت مصرف داخلي بفرم دم كرده قطره يا شربت براي سرفه هاي محرك زكام و آبريزش مجاري تنفسي فوقاني و هم چنين ناراحتي هاي جهاز هاضمه بكار مي رود. به عنوان استعمال خارجي در درمان زخم هاي چركي و روماتيسم كاربرد دارد. اسانس اين گياه داراي خاصيت ضد عفوني كننده است و براي تهيه برخي غرغره و دهان شويه ها و خميردندان بكار مي رود ولي ازطرف ديگر شبيه روغن آويشن است. دارو منحصرا بصورت وحشي جمع آوري شده و بنابراين شامل گونه هاي مختلفي از آويشن مي باشد.

 

فلفل

 

فلفل يك گياه علفي يكساله تا دو ساله است كه از خرداد تا شهريور گل مي دهد. انواعي كه داراي ميوه كوچكي هستند بنظر مي رسد اجداد فلفل قرمز امروزي باشند كه در مناطق نيمه حاره و حاره اي جنوب ايالات متحده تا بخش هاي شمالي آمريكاي جنوبي رشد مي كند. Capsicum در مناطق گرم دنيا كشت مي شود. اولين فلفل ها بوسيله كريستف كلمب به اسپانيا وارد شد. كشت و كار فلفل در اروپاي مركزي و از كشورهاي مديترانه اي تا شبه جزيره بالكان صورت مي گيرد.بخشي از گياه كه براي استخراج تركيبات موثره استفاده مي شود ميوه آن است و حاوي مقدار زيادي كاپسايسين مي باشد. ميوه هاي رسيده در سايه خشك مي شوند. دارو طعم ادويه دارد و باعث سوزش زبان مي شود. حاوي حدود 2 درصد كاپسايسين است كه اغلب محققين بعنوان آلكالوئيد آن را طبقه بندي مي كنند, گليكوزيدهاي فلاونوئيد و حدود 2/0 درصد ويتامين دارد. C مقداري از اسانس فرار كاپسايسين پوست را مي سوزاند و قرمز مي كند. به مقادير كم ترشح شيره معده را تحريك مي كند.  Capsicum  بندرت بعنوان يك دارو استفاده مي شود و فقط بصورت پودر شده يا تنتور براي تحريك هضم معده مورد استفاده قرار مي گيرد. اغلب بصورت خارجي به شكل پماد, مرهم و گچ براي درمان روماتيسم و ورم مفاصل استفاده مي شود. البته بصورت سبزي هم بمصرف مي رسد. البته در اين حالت كاپسايسين كمي دارد ولي ميزان ويتامين آن بالا مي باشد. فلفل واريته هايي زراعي زيادي دارد.

 

گاوزبان

 

گاوزبان يك گياه علفي يك ساله است كه از ارديبهشت تا شهريور گل مي دهد. اين گياه به احتمال زياد بومي منطقه مديترانه است ولي بعضي محققين عقيده دارند بومي خاورميانه است. كشت و كار گاوزبان بوسيله عربها در جنوب اسپانيا در قرون وسطي معرفي شد. اين گياه در بسياري از مناطق اروپا, غرب آسيا و آمريكاي شمالي مي رويد و اغلب بصورت وحشي در محل هاي لم يزرع و كناره رودخانه ها ديده مي شود.بخش هاي هوايي به منظور اهداف دارويي درابتداي گلدهي از خرداد تا شهريور جمع آوري شده و در سايه خشك مي شوند. دارو بويي شبيه به خيار دارد و طعم آن تند مي باشد. حاوي موسيلاژ, ساپونين ها, تانن ها و ديگر تركيبات است و مدر, ضد التهاب و سرد است. البته اثر آن اختصاصي نيست.دم كرده آن براي التهاب مجاري ادرار, روماتيسم و بيماريهاي قلبي مفيد است. بخش هاي هوايي گاوزبان باشويد بعنوان سالاد يا بعنوان چاشني در سالاد استفاده مي شود. اين گياه ازحالت وحشي جمع آوري مي شود و نيز براي مصارف خانگي كشت مي گردد.

 

گشنيز

 

گشنيز يك گياه علفي يكساله است كه در خرداد و تير گل مي دهد و احتمالا بومي كشورهاي شرق درياي مديترانه مي باشد و در حال حاضر يك علف هرز مزارع اين مناطق است. گشنيز عملاَ بصورت گسترده اي كشت مي شود و اغلب در مزارع, تاكستانها, نزديك ايستگاه راه آهن و در زمينهاي باير مناطق پست و نسبتاَ مرتفع مناطق گرم يعني مديترانه اي, اروپاي مركزي, شرق آسيا و مناطقي از آمريكاي شمالي و جنوبي يافت مي شود.ميوه ها از گياهان زراعي كه جنبه دارويي دارند جمع آوري ميشوند. ميوه ها را با كوبيدن همانند ميوه هاي انيسون, رازيانه و كراويه جدا مي كنند. وقتي ميوه ها له شوند بوي تندي از آنها خارج مي شود. حاوي 4/0 تا 1 درصد اسانس فرار است. ترشح شيره معدهذ را تحريك مي كند, بادشكن است و در درمان اختلالات روده كوچك كاربرد دارد و ضد تشنج و خاصيت خلط آور (اكسپكتورانت) دارد. دم كرده آن عمدتا براي نفخ و درد معده و تحريك اشتها مصرف مي شود. بصورت خارجي بعنوان پماد براي درمان روماتيسم و ورم مفاصل كاربرد دارد. البته گشنيز در غذاها و بعنوان چاشني درغذاهاي گوشتي, سس و كنسروماهي كاربرد دارد. روغن استخراج شده از بذر علاوه بر اينكه درصنايع غذايي, دارويي وعطر سازي كاربرد دارد بعنوان يك ماده خام براي توليد تركيبات معطر مانند لينالول, سيترال و آيونون نيز مصرف مي شود. اسانسهاي فرار استخراج شده از بخش هاي هوايي بوي تقريبا نامطبوعي همانند كل گياه دارد. گشنيز در بسياري از كشورهاي اروپا و آسيا كشت مي شود ولي عمدتا در شوروي سابق مي باشد.

 

 

جعفري

 

جعفري يك گياه علفي دو ساله است كه از خرداد تا تير گل مي دهد و احتمالا بومي منطقه مديترانه است. اين گياه در سرتاسر دنيابعنوان يك گياه آشپزخانه اي و سبزي ريشه اي كشت مي شود. جعفري اغلب در كنار جاده ها و زمينهاي باير رشد مي كند. بخش هايي از گياه كه مورد استفاده قرار مي گيرند شامل ريشه ها و ميوه ها و بعضي اوقات بخش هاي هوايي مي باشند. ريشه ها را در اواخر پاييز يا در بهار سال دوم رشد جمع آوري كرده قطعه قطعه مي كنند و در حرارت 40 درجه سانتي گراد خشك مي كنند. ميوه ها را جدا كرده و بر روي پارچه قرار داده تا برسند و بعد از آن بذرها را با كوبيدن جداكرده و سپس تميز مي كنند. ماده دارويي بوي ادويه اي دارد وشيرين است كه بخاطر اسانس فرار آن مي باشد. بذرها حاوي 7 درصد اسانس فرار, ريشه ها حدود 1/0 درصد و برگها تا 3/0 درصد اسانس دارند. به مقدار كم كمك به عمل هضم كمك مي كند شديدا مدر است و نفخ را كاهش مي دهد. البته به مقادير زياد باعث جمع شدن خود در غشاء دور رحم مي شود و بنابراين در زمان حاملگي از آن نبايد استفاده كرد. مقدار زياد روغن اثرات گيج كنندگي دارد. دم كرده آن يا بصورت مخلوط با چاي علفي براي بيماريهاي مجاري ادرار و التهاب غده پروستات استفاده مي شود. اسانس فرار حاصل از بذرها, ريشه ها, و اندامهاي سبز علاوه بر مصرف دارويي در صنايع غذايي بعنوان چاشني نيز كاربرد دارند. جعفري تازه بعنوان چاشني در سوپ, سالاد و ديگر غذاها كاربرد دارد. جعفري قرنهاست كه كشت شده است. تنها منبع داروي حاصله از گياه زراعي جعفري است.

شبدر قرمز Red Clover

شبدر قرمز Red Clover
كليات گياه شناسي

شبدر قرمز گياهي است علفي و چند ساله كه در مناطق معتدله كره زمين مي رويد . در شرايط مساعد اين گياه هفت ساله است ولي در آب و هواي گرم فقط دو سال عمر مي كند . 

ارتفاع شبدر قرمز بسيار كم است و بيشتر از 15 سانتيمتر نمي شود . 

برگهاي آن بيضي شكل و دراز و داراي سه برگچه است و بهمين علت در قرون وسطي مورد احترام مسيحيان بوده زيرا آنرا سمبل خداوند ، مسيح و روح المقدس مي دانستند . 

اين گياه از نظر داشتن مواد مغذي براي علوفه حيوانات بكار مي رود . 
تركيبات شيميايي: 

گل شبدر داراي مواد شيميايي مانند تريفولين ،‌ايزوتريفولين و اسانس روغني مي باشد .

 اين گياه درياي املاح معدني مانند سليس ،‌آهن ، فسفر ،‌گوگرد ، پتاسيم ، منيزيوم ،‌منگنز ، روي ،‌مس ، سرب ، نيكل و كوبالت مي باشد .
خواص داروئي: 

شبدر قرمز از نظر طب قديم ايران سرد و تر است . 

1)مهمترين خاصيت شبدر قرمز ضد سرطان بودن آن است . 

2) تميز كننده خون و بدن است .

3)سرفه را برطرف مي كند .

4)دردهاي عضلاني را برطرف مي كند. 

5)تورم پوستي را از بين مي برد .

6)شبدر تازه بعنوان مسهل بكار مي رود. 

7)درمان كننده آسم است. 

8)براي درمان آب آوردگي بدن مفيد است. 

9)دل پيچه را برطرف مي كند. 

10)براي درمان آرتروز ، رماتسيم و ورم بيضه بايد برگ شبدر را در روغن زيتون جوشانيده و روي قسمت هاي دردناك بماليد .

11)براي طول عمر و جلوگيري از بيماريهاي قلبي شبدر قرمز بخوريد .

12)تشنج را علاج مي كند. 

13)براي التيام زخم ها ، ضماد شبدر قرمز را روي زخم ها بگذاريد. 

14)براي از بين بردن خارش شبدر را له كرده وروي پوست بماليد. 
طرز استفاده: 

دم كرده : مقدر 30 گرم گياه خشك را در يك ليتر آبجوش ريخته و به مدت 5 دقيقه دم كنيد . مقدر مصرف آن يك فنجان سه بار در روز است . 

جوشانده شبدر : مقدر 50 گرم سرشاخه هاي گلدار شبدر قرمز را در مقدري شير يا آّ ب ريخته و بگذاريد مدتي بجوشد و پس از سردشدن بصورت ضماد روي پوست و يا قسمتهاي دردناك بدن بگذاريد .
مضرات : 

مقدر مصرف زياد شبدر خطرناك است زيرا داراي اسيد سيانيدريك مي باشد ولي استفاده متعادل از آن هيچگونه خطري نداشته و بسيار مفيد است

سنجد:

سنجد:

میوه سنجد از زمانهای گذشته در سبد غذایی ایرانیان جا داشته و دراعیاد سنتی به آن توجه خاصی مبذول شده است.

امروزه از درخت سنجد ومیوه آن در صنایع غذایی وبهداشتی و دارویی وعطرسازی و صنایع چوب استفاده می شود.

خواص درخت سنجد در تمام اندامهای آن منتشر شده و ریشه و چوب وپوست ومیوه آن دارای خواص دارویی و صنعتی متفاوتی است.

درخت سنجد دارای 3 قسمت برون بر(پوست قهوه ای رنگ) و میانبر(آردی شکل) و درونبر(هسته چوبی و سفت آن)است که قسمت میانبر ودرون بر آن دارای ارزش غذایی فراوان است.

در قسمت میانبر 2نوع قند گلوکز و فروکتوز و7نوع چربی اشباع شده واشباع نشده وجود دارد.در قسمت درون بر سنجد 17نوع اسید آمینه و مقداری پروتئین وجود دارد که هر یک از این آمینو اسیدها خواص دارویی بسیار مفیدی دارند به طوری که میتوان گفت میوه سنجد دارویی است . این میوه از نظر طب سنتی قابض است. بنابراین در معالجه بیماری های دندان و لثه و اسهال و در درمان زخم معده موثر است و از خونریزی جلو گیری می کند. اگر آرد و هسته میوه سنجد را با هم آسیاب کنیم، مصرف خوراکی آن در درمان بیماری آرتروز موثر است